Doanh nghiệp nhỏ và vừa – lực lượng đông đảo của nền kinh tế
Trong nhiều năm qua, doanh nghiệp nhỏ và vừa luôn được xem là “xương sống” của nền kinh tế Việt Nam. Với tỷ lệ chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, khu vực này tạo ra hàng triệu việc làm, đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước và duy trì sức sống cho thị trường ở hầu hết các địa phương.
Không chỉ hiện diện trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ, các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn tham gia sâu vào sản xuất công nghiệp, logistics, công nghiệp hỗ trợ và nhiều ngành nghề mới nổi gắn với chuyển đổi số. Chính sự linh hoạt trong mô hình vận hành giúp khu vực này thích ứng nhanh với biến động của thị trường.
- Chính sách thuế xăng dầu mới từ 16/4/2026: Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi khai báo và áp dụng?
- Đề xuất nâng ngưỡng thuế lên 20 triệu đồng: Chính sách mới hỗ trợ người thu nhập trung bình, thấp tại Việt Nam
- Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu nghiên cứu chính sách nhà ở cho người thu nhập trên 20 triệu đồng/tháng
Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn đang hoạt động ở quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế và gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ hiện đại. Đây cũng là nguyên nhân khiến khả năng tham gia vào các chuỗi cung ứng quốc tế còn khá khiêm tốn.
Nghị quyết 10-NQ/TW tạo nền tảng cho bước phát triển mới
Việc xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế đã tạo ra thay đổi đáng kể trong tư duy hoạch định chính sách. Nghị quyết 10-NQ/TW không chỉ nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp tư nhân mà còn hướng tới việc xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và thuận lợi hơn cho cộng đồng doanh nghiệp phát triển.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, ý nghĩa lớn nhất của Nghị quyết nằm ở việc mở rộng cơ hội tiếp cận các nguồn lực phát triển như vốn, đất đai, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Quan trọng hơn, Nghị quyết khuyến khích sự liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), các tập đoàn lớn và đối tác quốc tế. Đây được xem là chìa khóa để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Cơ hội bước vào chuỗi giá trị toàn cầu
Trong bối cảnh nhiều tập đoàn đa quốc gia đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng và mở rộng hoạt động tại Việt Nam, cơ hội dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đang trở nên rõ nét hơn bao giờ hết.
Thay vì chỉ đóng vai trò gia công đơn giản hoặc cung cấp dịch vụ phụ trợ, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn nếu đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, năng suất và quản trị.
Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí chính xác, điện tử, linh kiện công nghiệp hay công nghệ thông tin đã trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn lớn trên thế giới. Điều này cho thấy khoảng cách giữa doanh nghiệp Việt Nam và chuỗi giá trị toàn cầu đang dần được thu hẹp.
Cùng với xu hướng chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới cũng mở ra cơ hội để các doanh nghiệp quy mô nhỏ tiếp cận khách hàng quốc tế mà không cần đầu tư quá lớn vào hệ thống phân phối truyền thống.
Thách thức không nhỏ phía trước
Dù cơ hội đang rộng mở, con đường để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu vẫn còn nhiều rào cản.
Thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp vẫn vận hành theo mô hình gia đình, thiếu chiến lược dài hạn và chưa chú trọng đầu tư cho nghiên cứu phát triển. Năng lực quản trị còn hạn chế khiến nhiều đơn vị khó đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.
Bên cạnh đó, bài toán vốn vẫn là vấn đề lớn. Việc đầu tư máy móc, công nghệ, tự động hóa sản xuất hay xây dựng hệ thống quản trị hiện đại đòi hỏi nguồn lực tài chính đáng kể mà không phải doanh nghiệp nào cũng có thể đáp ứng.
Ngoài ra, các yêu cầu liên quan đến phát triển xanh, giảm phát thải carbon và tiêu chuẩn ESG đang trở thành điều kiện bắt buộc đối với nhiều thị trường xuất khẩu. Điều này đặt ra áp lực đổi mới mạnh mẽ đối với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
Hướng đi nào cho doanh nghiệp nhỏ và vừa?
Trong giai đoạn mới, doanh nghiệp nhỏ và vừa không thể tiếp tục phát triển theo mô hình dựa vào lao động giá rẻ hay lợi thế chi phí thấp. Thay vào đó, trọng tâm phải là nâng cao năng suất, đổi mới công nghệ và xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững.
Các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần tập trung vào ba trụ cột chính gồm chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cấp năng lực quản trị. Đây là những yếu tố quyết định khả năng tham gia và trụ vững trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Song song với đó, việc tăng cường liên kết với các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI và các hiệp hội ngành nghề sẽ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nhanh hơn với công nghệ, tiêu chuẩn sản xuất và thị trường quốc tế.
Có thể thấy, Nghị quyết 10-NQ/TW không chỉ mang ý nghĩa về mặt chính sách mà còn mở ra một hướng phát triển mới cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nếu tận dụng tốt cơ hội từ quá trình hội nhập, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, khu vực doanh nghiệp này hoàn toàn có thể trở thành lực lượng nòng cốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ chuỗi giá trị toàn cầu.
Khôi Nguyên
