Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) vừa công bố quyết định xử phạt hành chính đối với Công ty TNHH Xiaomi Việt Nam với tổng số tiền 290 triệu đồng do thực hiện nhiều hành vi vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo Quyết định số 123/QĐ-XPHC ban hành ngày 7/5/2026, doanh nghiệp này bị xác định có ba hành vi vi phạm. Đáng chú ý, trong số đó có việc không tạo điều kiện để người tiêu dùng được lựa chọn đồng ý hoặc từ chối việc sử dụng thông tin cá nhân cho mục đích quảng cáo và các hoạt động thương mại.
Đây là một trong những nội dung được Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đặc biệt nhấn mạnh trong bối cảnh dữ liệu cá nhân ngày càng trở thành tài sản có giá trị đối với các doanh nghiệp kinh doanh trên nền tảng số.
Ngoài ra, Xiaomi Việt Nam còn bị xác định không công khai việc tài trợ cho người có ảnh hưởng để quảng bá sản phẩm. Theo quy định hiện hành, các hoạt động sử dụng hình ảnh, lời khuyên hoặc đánh giá của KOL, KOC hay người nổi tiếng nhằm thúc đẩy tiêu dùng phải được thông báo rõ ràng để người mua nhận biết đó là nội dung quảng cáo.
Hành vi còn lại liên quan đến việc đưa vào điều kiện giao dịch chung những điều khoản không được pháp luật cho phép quy định. Đây là dạng vi phạm không hiếm gặp trên các nền tảng thương mại điện tử khi nhiều doanh nghiệp xây dựng các điều khoản có xu hướng bảo vệ lợi ích của bên bán nhiều hơn quyền lợi của khách hàng.
Không chỉ Xiaomi Việt Nam, trước đó vào tháng 1/2026, Công ty Cổ phần Y&B – đơn vị phân phối độc quyền các sản phẩm mang thương hiệu Cocoon Việt Nam – cũng bị xử phạt 50 triệu đồng vì không công khai việc tài trợ cho người có ảnh hưởng trong hoạt động quảng bá sản phẩm.
Các quyết định xử phạt liên tiếp cho thấy cơ quan quản lý đang siết chặt việc thực thi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, đặc biệt đối với các hoạt động kinh doanh trên môi trường trực tuyến và mạng xã hội.
Người tiêu dùng cần quan tâm điều gì?
Từ những vụ việc vừa được công bố, các chuyên gia cho rằng người tiêu dùng không nên chỉ nhìn vào hình ảnh quảng cáo hoặc những lời giới thiệu hấp dẫn trên mạng xã hội trước khi đưa ra quyết định mua sắm.
Thực tế hiện nay, nhiều nội dung quảng bá được thực hiện thông qua KOL, KOC hoặc các nhà sáng tạo nội dung có lượng người theo dõi lớn. Tuy nhiên, không phải lúc nào người xem cũng biết rằng những đánh giá tích cực đó được thực hiện trong khuôn khổ hợp đồng quảng cáo có trả phí.
Do đó, người tiêu dùng nên kiểm tra kỹ xem nội dung giới thiệu sản phẩm có được gắn nhãn quảng cáo, tài trợ hay hợp tác thương mại hay không. Việc tham khảo thêm đánh giá từ nhiều nguồn độc lập cũng giúp hạn chế rủi ro mua phải sản phẩm không đúng như kỳ vọng.
Bên cạnh đó, vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân cần được quan tâm nhiều hơn. Khi đăng ký tài khoản, mua hàng hoặc tham gia các chương trình khuyến mại, người dùng thường cung cấp số điện thoại, email và nhiều thông tin cá nhân khác. Nếu không đọc kỹ các điều khoản đi kèm, dữ liệu này có thể được sử dụng cho các hoạt động tiếp thị mà người tiêu dùng không mong muốn.
Một lưu ý quan trọng khác là không nên bỏ qua các điều kiện giao dịch chung. Đây thường là phần ít được chú ý nhất khi mua hàng trực tuyến nhưng lại là cơ sở để giải quyết tranh chấp nếu phát sinh sự cố.
Người mua cần dành thời gian xem xét các quy định liên quan đến đổi trả hàng hóa, bảo hành, hoàn tiền, trách nhiệm bồi thường hoặc quyền khiếu nại. Những điều khoản có dấu hiệu hạn chế quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng cần được cân nhắc kỹ trước khi chấp nhận giao dịch.
Ngoài ra, việc lưu giữ hóa đơn, chứng từ thanh toán, email xác nhận đơn hàng hoặc hình ảnh quảng cáo tại thời điểm mua hàng cũng rất cần thiết. Đây là những tài liệu quan trọng giúp người tiêu dùng bảo vệ quyền lợi của mình khi xảy ra tranh chấp với doanh nghiệp.
Minh bạch hơn để xây dựng niềm tin thị trường
Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, việc xử lý các vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không chỉ nhằm xử phạt doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường.
Khi các quy định về quảng cáo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và điều kiện giao dịch được thực thi nghiêm túc, người tiêu dùng sẽ có thêm cơ sở để đưa ra quyết định mua sắm an toàn, trong khi các doanh nghiệp làm ăn chân chính cũng được hưởng lợi từ môi trường cạnh tranh công bằng hơn.
Trong bối cảnh thương mại điện tử và kinh tế số phát triển mạnh, quyền lợi người tiêu dùng không còn là câu chuyện của riêng cơ quan quản lý hay doanh nghiệp. Mỗi người mua hàng cũng cần trang bị kiến thức pháp lý cơ bản, chủ động kiểm soát thông tin cá nhân và thận trọng trước các nội dung quảng cáo để tự bảo vệ mình trong mọi giao dịch.
Lê Hiếu
