Kết luận thanh tra vừa được Ngân hàng Nhà nước công bố đã phác họa khá rõ những “điểm nghẽn” trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Kiên Long (KienlongBank – mã KLB), cụ thể ở hai chi nhánh Cà Mau và Lâm Đồng. Dù bức tranh ở mỗi nơi có sắc thái khác nhau, nhưng điểm chung là những tồn tại mang tính hệ thống, không phải chuyện riêng lẻ.
Tại chi nhánh Cà Mau, cơ quan thanh tra ghi nhận tốc độ tăng trưởng tín dụng khá nhanh, lợi nhuận vẫn duy trì. Nhưng đằng sau những con số tích cực đó lại là không ít vấn đề. Đáng chú ý, có tình trạng cấp tín dụng cho khách hàng chưa đủ điều kiện theo quy định. Hồ sơ vay vốn trong một số trường hợp chưa đầy đủ, quy trình thẩm định và phê duyệt còn mang tính hình thức, thiếu chiều sâu. Không chỉ dừng lại ở khâu đầu vào, việc kiểm tra, giám sát mục đích sử dụng vốn vay cũng chưa được thực hiện chặt chẽ. Điều này khiến dòng vốn sau giải ngân tiềm ẩn nguy cơ bị sử dụng sai mục đích – một trong những rủi ro lớn nhất trong hoạt động tín dụng ngân hàng.
Một điểm đáng lo khác là công tác định giá và nhận tài sản bảo đảm còn sai sót. Khi tài sản thế chấp không được đánh giá đúng giá trị, ngân hàng sẽ đối mặt với rủi ro lớn nếu khoản vay phát sinh nợ xấu. Trong khi đó, danh mục tín dụng lại có xu hướng tập trung vào một số khách hàng, làm gia tăng mức độ rủi ro khi thị trường biến động.
Theo đánh giá của cơ quan thanh tra, những hạn chế này không phải ngẫu nhiên. Chúng phản ánh vấn đề từ bên trong: quản trị nội bộ chưa hiệu quả, năng lực thẩm định còn yếu và việc tuân thủ quy trình chưa nghiêm. Đáng nói hơn, hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ tại chi nhánh chưa phát huy vai trò “gác cổng”, không kịp thời phát hiện và ngăn chặn sai phạm.
Với những vi phạm này, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành quyết định xử phạt hành chính, đồng thời yêu cầu chi nhánh Cà Mau phải khẩn trương khắc phục, chấn chỉnh lại toàn bộ quy trình tín dụng. Trong khi đó, tại chi nhánh Lâm Đồng, bức tranh có phần “nhẹ” hơn nhưng không phải không có vấn đề. Một số quy trình cấp tín dụng được thực hiện đúng quy định, cho thấy sự cải thiện nhất định trong vận hành. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu ở mức cao vẫn là điểm trừ lớn. Tăng trưởng tín dụng tại đây cũng chưa đạt kỳ vọng, phần nào phản ánh sự thận trọng hơn sau những vấn đề phát sinh. Đáng chú ý, hoạt động cho vay của chi nhánh phụ thuộc khá nhiều vào nguồn vốn huy động từ ngoài địa bàn. Điều này khiến tính ổn định của nguồn vốn bị ảnh hưởng, đồng thời làm gia tăng rủi ro thanh khoản trong dài hạn.
Bên cạnh đó, cơ quan thanh tra cũng chỉ ra những tồn tại trong công tác thẩm định và quản lý tài sản bảo đảm. Việc kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay chưa thực sự sát sao, trong khi phân loại tài sản có chưa chính xác. Đây là những dấu hiệu cho thấy hệ thống kiểm soát chất lượng tín dụng và công tác kế toán vẫn còn “lệch nhịp”. Từ kết quả thanh tra, Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra hàng loạt kiến nghị đối với cả hai chi nhánh, yêu cầu rà soát lại quy trình cấp tín dụng, siết chặt kiểm soát nội bộ và tập trung xử lý nợ xấu. Những yêu cầu này không chỉ mang tính khắc phục trước mắt mà còn nhằm hạn chế rủi ro phát sinh trong tương lai. Nhìn rộng hơn, các kết luận thanh tra lần này cho thấy áp lực kép mà các ngân hàng thương mại đang phải đối mặt: vừa phải tăng trưởng tín dụng để hỗ trợ nền kinh tế, vừa phải đảm bảo an toàn hệ thống. Khi mục tiêu tăng trưởng được đẩy lên cao, nguy cơ nới lỏng tiêu chuẩn tín dụng là điều dễ xảy ra nếu không có cơ chế kiểm soát đủ mạnh.
Trong bối cảnh đó, câu chuyện tại KienlongBank không phải là cá biệt. Nhưng điều đáng bàn là cách ngân hàng này xử lý những tồn tại đã được chỉ ra. Nếu không sớm chấn chỉnh, những “lỗ hổng” hiện tại hoàn toàn có thể trở thành rủi ro lớn trong tương lai. Theo kế hoạch, Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 của KienlongBank sẽ diễn ra vào ngày 23/4 theo hình thức trực tuyến. Ngân hàng đặt mục tiêu lợi nhuận gần 3.000 tỷ đồng, dự kiến chia cổ tức ở mức cao 29,5% và tăng vốn điều lệ lên 7.500 tỷ đồng. Những con số này cho thấy tham vọng tăng trưởng khá rõ ràng. Tuy nhiên, sau các kết luận thanh tra, câu hỏi đặt ra là: KienlongBank sẽ cân bằng như thế nào giữa mục tiêu lợi nhuận và yêu cầu kiểm soát rủi ro?
Lê Hiếu
