Sáng 9/4/2026, trong không khí trang trọng nhưng cũng rất gần gũi, Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Đức Hòa tổ chức buổi tọa đàm kỷ niệm 80 năm Ngày Hợp tác xã Việt Nam (11/4/1946 – 11/4/2026), đồng thời đánh dấu 47 năm hình thành từ hai HTX Nam Hòa – Bắc Hòa và hơn 3 năm sau hợp nhất (27/10/2022).
Không chỉ là một sự kiện mang tính nghi lễ, buổi gặp gỡ lần này giống như một dịp “ngồi lại” – nơi những người gắn bó với HTX qua nhiều thế hệ cùng nhắc lại những ngày tháng cũ, nhìn rõ hơn chặng đường đã đi và cả hướng đi phía trước.
Từ dấu mốc lịch sử đến thực tiễn nông thôn, gần nửa thế kỷ đi qua những mùa khó
Cách đây tròn 80 năm, ngày 11/4/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 43/SL, đặt nền móng cho kinh tế hợp tác ở Việt Nam. Từ một mô hình còn nhiều bỡ ngỡ, khu vực HTX đã từng bước khẳng định vai trò, nhất là ở nông thôn – nơi sản xuất nhỏ lẻ cần một “đầu mối” để tổ chức lại.
Thực tế tại Đức Hòa cho thấy rõ điều đó. HTX không chỉ đơn thuần là nơi cung cấp dịch vụ sản xuất mà còn là cầu nối giữa người nông dân với thị trường, giữa sản xuất với tiêu thụ, giữa kinh nghiệm truyền thống với tiến bộ kỹ thuật.
Nhìn lại chặng đường từ vụ Đông Xuân 1979–1980, nhiều người vẫn nhớ rõ những ngày đầu gian nan. Ruộng đất manh mún, thủy lợi chủ yếu thủ công, máy móc gần như không có. Cán bộ HTX khi đó vừa làm quản lý, vừa trực tiếp lao động, nhiều khi làm việc đến khuya bên ánh đèn dầu.
Những câu chuyện tưởng như xa xôi ấy lại chính là “chất liệu” tạo nên nền tảng cho HTX hôm nay: sự gắn bó, tinh thần chia sẻ và ý chí không bỏ ruộng.
Bước sang thời kỳ đổi mới, đặc biệt trong khoảng 10 năm trở lại đây, HTX Đức Hòa bắt đầu thay đổi rõ rệt. Không còn sản xuất theo kiểu nhỏ lẻ, HTX từng bước tổ chức lại đồng ruộng, đưa cơ giới hóa vào các khâu làm đất, thu hoạch; mở rộng dịch vụ và hướng đến sản xuất an toàn.
Hợp nhất để tinh gọn và hiệu quả hơn để đổi mới không còn là khẩu hiệu
Năm 2022, việc hợp nhất hai HTX Nam Hòa và Bắc Hòa thành HTX Đức Hòa được xem là bước ngoặt quan trọng. Bộ máy gọn lại, chỉ còn 5 cán bộ, nhưng cách vận hành linh hoạt hơn.
Điều đáng chú ý là sau hợp nhất, HTX không rơi vào xáo trộn kéo dài. Ngược lại, hoạt động nhanh chóng ổn định, các dịch vụ thiết yếu như làm đất, thủy lợi, cung ứng vật tư, bảo vệ thực vật… vẫn được duy trì đều đặn.
Hiện nay, doanh thu mỗi năm của HTX đạt khoảng 2–2,5 tỷ đồng. Con số này không quá lớn nếu so với doanh nghiệp, nhưng với một HTX nông nghiệp ở địa phương, đó là kết quả đáng ghi nhận, nhất là khi vẫn đảm bảo việc làm ổn định cho lao động tại chỗ.
Điều dễ nhận thấy ở HTX Đức Hòa là sự chuyển dịch trong tư duy. Thay vì làm theo thói quen, HTX bắt đầu chú trọng hơn đến yếu tố thị trường, chất lượng sản phẩm và liên kết tiêu thụ.
Việc áp dụng khoa học kỹ thuật, hướng đến sản xuất an toàn, tham gia chương trình OCOP… không còn dừng ở định hướng mà đã đi vào thực tế. Dù chưa phải mô hình lớn, nhưng cách làm bài bản hơn giúp HTX từng bước nâng giá trị sản phẩm.
Những nỗ lực này cũng được ghi nhận qua các năm: từ bằng khen của Liên minh HTX Việt Nam (2023), đến khen thưởng của UBND tỉnh và danh hiệu HTX ứng dụng công nghệ 4.0 (2024), rồi tiếp tục được biểu dương trong phong trào xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025.
Vai trò không thể thiếu của chính sách
Một điểm chung trong câu chuyện của HTX Đức Hòa là sự đồng hành của chính quyền địa phương. Từ hỗ trợ thủy lợi, sản xuất đến các chương trình phát triển kinh tế tập thể, những chính sách này đã giúp HTX có thêm “đòn bẩy” để vượt qua giai đoạn khó khăn.
Ở chiều ngược lại, HTX cũng cho thấy nếu biết tận dụng chính sách đúng cách, mô hình kinh tế tập thể vẫn có thể phát triển hiệu quả, chứ không còn là hình thức mang tính bao cấp như trước.
Dù đã có những chuyển biến tích cực, nhưng bài toán phía trước vẫn không hề nhẹ. Sản xuất nông nghiệp ngày càng cạnh tranh, yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số… đều đặt ra áp lực mới.
HTX Đức Hòa xác định sẽ tiếp tục đi theo hướng nâng cao năng lực quản lý, đẩy mạnh liên kết sản xuất – tiêu thụ, ứng dụng công nghệ và hướng tới nông nghiệp an toàn, hữu cơ. Đây không phải là con đường dễ, nhưng là con đường gần như bắt buộc nếu muốn tồn tại lâu dài.
Điều đọng lại sau buổi tọa đàm không chỉ là những con số hay thành tích, mà là câu chuyện của con người – những thế hệ đã gắn bó với HTX qua từng giai đoạn.
Những chia sẻ giản dị, đôi khi rất đời thường, lại chính là “chất keo” kết nối quá khứ với hiện tại. Và cũng từ đó, thế hệ hôm nay có thêm động lực để tiếp tục câu chuyện còn dang dở.
HTX Đức Hòa có thể chưa phải là mô hình lớn, nhưng hành trình gần 50 năm của họ phản ánh khá rõ một điều: kinh tế hợp tác, nếu được tổ chức đúng và vận hành linh hoạt, vẫn có chỗ đứng vững trong bức tranh nông nghiệp hiện đại.
Trần Châu
