Thanh tra Chính phủ công bố kết luận về hoạt động của SHB
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 84/TB-TTCP, công bố kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động ngân hàng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB).
Kết luận cho thấy hàng loạt tồn tại, vi phạm đáng chú ý liên quan đến quy trình cấp tín dụng, quản lý tài sản đảm bảo, kiểm soát dòng tiền và tuân thủ quy định về sở hữu cổ phần. Theo cơ quan thanh tra, SHB đã để xảy ra nhiều thiếu sót trong quá trình thẩm định và phê duyệt cấp tín dụng đối với một số khách hàng.
Cụ thể, hồ sơ pháp lý thu thập chưa đầy đủ, công tác kiểm tra còn hình thức; Đánh giá năng lực tài chính và phương án vay vốn chưa sát thực tế; Xác định giá trị khoản vay chưa chính xác; Kiểm soát trước, trong và sau cho vay còn lỏng lẻo. Đáng chú ý, trong lĩnh vực bất động sản – khu vực tiềm ẩn nhiều rủi ro – ngân hàng đã cấp tín dụng vượt tổng mức đầu tư của dự án. Việc cho vay đối với nhóm khách hàng có liên hệ góp vốn chưa kiểm soát được dòng tiền một cách toàn diện. Ngoài ra, ngân hàng chưa đảm bảo quyền giám sát việc sử dụng vốn vay của bên trực tiếp sử dụng vốn, làm gia tăng rủi ro tín dụng.
Quản lý tài sản đảm bảo và giải ngân còn nhiều lỗ hổng
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra nhiều bất cập trong công tác quản lý tài sản đảm bảo: Định giá tài sản chưa phù hợp với thực tế, kiểm tra, rà soát tài sản chưa thường xuyên, tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng đến khả năng thu hồi nợ. Trong hoạt động giải ngân, SHB vi phạm khi thực hiện giải ngân khi hồ sơ chưa hoàn thiện, thiếu chứng từ chứng minh mục đích sử dụng vốn vay.
Công tác kiểm tra, giám sát sau giải ngân chưa đáp ứng quy định nội bộ, không đảm bảo về thời gian và tần suất. Một số khoản vay chưa kiểm soát được dòng tiền của bên thứ ba, đặc biệt là các khoản vay liên quan đến góp vốn đầu tư bất động sản và giao dịch ba bên.
Dù tỷ lệ nợ xấu của SHB được báo cáo duy trì dưới 3%, cơ quan thanh tra cho biết nợ xấu tập trung chủ yếu ở các lĩnh vực cho vay mua nhà, Nông nghiệp, nông thôn. Đáng lưu ý, việc phân loại nợ trong một số trường hợp chưa tuân thủ quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, làm dấy lên lo ngại về khả năng tồn tại “nợ xấu tiềm ẩn”.
Bên cạnh đó, tỷ trọng cho vay vào các lĩnh vực ưu tiên có xu hướng giảm, trong khi việc kiểm soát tín dụng vào các lĩnh vực rủi ro như bất động sản và chứng khoán chưa được tăng cường tương xứng.
Thanh tra cũng chỉ ra vi phạm liên quan đến cơ cấu cổ đông tại SHB: Tỷ lệ sở hữu của cổ đông và người liên quan vượt 5,086% mức tối đa theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024, một số cổ đông sở hữu trên 1% vốn điều lệ chưa cung cấp đầy đủ thông tin. Những vấn đề này tiềm ẩn rủi ro về minh bạch và quản trị ngân hàng, trong khi chưa có chế tài xử lý cụ thể đối với các trường hợp vi phạm.
Xác định trách nhiệm lãnh đạo ngân hàng
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với các vi phạm, khuyết điểm nêu trên thuộc về Hội đồng quản trị, Ban điều hành và các đơn vị liên quan trong hệ thống SHB. Hiện Hội đồng quản trị ngân hàng do Đỗ Quang Hiển làm Chủ tịch, cùng các thành viên lãnh đạo chủ chốt.
Dưới góc độ thị trường, kết luận thanh tra không chỉ mang tính pháp lý mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến định giá và triển vọng cổ phiếu SHB.
Thông tin thanh tra thường tạo phản ứng tiêu cực trong ngắn hạn do gia tăng lo ngại về chất lượng tài sản, nghi ngờ về độ minh bạch báo cáo tài chính, rủi ro phát sinh chi phí xử lý và trích lập dự phòng
Với các vấn đề được chỉ ra, cổ phiếu SHB có thể chịu áp lực điều chỉnh hoặc đi ngang tích lũy, đặc biệt nếu xuất hiện thêm các biện pháp xử lý cụ thể như xử phạt hoặc tái cấu trúc.
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở hệ quả tài chính. Nguy cơ nợ xấu thực tế cao hơn số công bố, áp lực tăng trích lập dự phòng khi rà soát lại danh mục tín dụng. Lợi nhuận và ROE có thể bị bào mòn, định giá P/B khó mở rộng. Rủi ro càng lớn khi danh mục tín dụng liên quan đến bất động sản – lĩnh vực vẫn nhạy cảm với chu kỳ và pháp lý. Trong kịch bản tiêu cực, SHB có thể bước vào giai đoạn “làm sạch bảng cân đối”, thường đi kèm tăng trưởng lợi nhuận thấp và mức định giá kém hấp dẫn hơn so với nhóm ngân hàng dẫn đầu.
Ở chiều ngược lại, kết luận thanh tra cũng có thể là cơ hội để SHB tái cấu trúc toàn diện nếu: Siết chặt quy trình cấp tín dụng; Minh bạch hóa tài sản đảm bảo; Kiểm soát dòng tiền hiệu quả; Xử lý dứt điểm vấn đề sở hữu chéo. Thực tế tại Việt Nam cho thấy nhiều ngân hàng sau giai đoạn thanh tra mạnh đã phục hồi và tăng trưởng tốt hơn trong chu kỳ tiếp theo. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là quá trình khắc phục phải thực chất và triệt để, thay vì chỉ mang tính hình thức.
Hiếu Như
