Cơ quan Thanh tra, giám sát Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Kết luận thanh tra số 10/KL-TTNH3 đối với Ngân hàng TNHH MTV Public Việt Nam (PBVN), qua đó ghi nhận những chuyển biến tích cực trong quá trình cơ cấu lại tổ chức tín dụng, song đồng thời chỉ rõ nhiều tồn tại đáng lo ngại trong hoạt động cấp tín dụng, quản trị điều hành và kiểm soát rủi ro.
Cải thiện chất lượng tài sản nhưng chưa đồng đều
Theo kết luận, Hội đồng thành viên và Ban điều hành PBVN đã có những nỗ lực nhất định trong việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy định nội bộ liên quan đến các hoạt động nghiệp vụ. Công tác kiểm soát nội bộ cũng được chú trọng khi Ban kiểm soát tổ chức nhiều đợt kiểm toán nhằm phát hiện rủi ro, đưa ra cảnh báo sớm và góp phần đảm bảo an toàn hoạt động.
Trong giai đoạn vừa qua, PBVN ghi nhận sự cải thiện về chất lượng hoạt động kinh doanh, quy mô tài sản tăng trưởng và từng bước đáp ứng các yêu cầu trong Đề án cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021–2025. Một số chỉ tiêu quan trọng như tăng vốn điều lệ, kiểm soát hệ số an toàn vốn đã được ngân hàng triển khai và đạt kết quả nhất định.
Tuy nhiên, cơ quan thanh tra đánh giá những cải thiện này chưa thực sự bền vững và còn tồn tại nhiều điểm nghẽn, đặc biệt trong việc triển khai đồng bộ các giải pháp quản trị rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng. Điểm đáng chú ý nhất trong kết luận thanh tra là các vi phạm liên quan đến hoạt động cấp tín dụng – lĩnh vực cốt lõi của ngân hàng. Qua kiểm tra mẫu hồ sơ tín dụng khách hàng, cơ quan thanh tra phát hiện nhiều sai sót trong điều kiện cho vay, quy trình thẩm định, cũng như công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay.
Việc đánh giá tài sản bảo đảm chưa sát thực tế, tiềm ẩn rủi ro định giá. Đồng thời, quá trình cơ cấu lại thời hạn trả nợ, phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro cũng bộc lộ nhiều hạn chế, có thể ảnh hưởng đến chất lượng tài sản và mức độ an toàn vốn của ngân hàng. Không chỉ dừng lại ở tín dụng, các vi phạm còn xuất hiện trong hoạt động mua bán ngoại tệ và chuyển tiền quốc tế. Một số hồ sơ tác nghiệp chưa đảm bảo tuân thủ quy định, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro pháp lý và rủi ro liên quan đến phòng, chống rửa tiền.
Hệ thống quản trị rủi ro còn nhiều lỗ hổng
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra những bất cập trong công tác quản trị và kiểm soát nội bộ của PBVN. Đáng chú ý, ngân hàng chưa thiết lập được hệ thống cảnh báo sớm rủi ro hiệu quả – một yếu tố quan trọng trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng biến động.
Bên cạnh đó, bộ phận kiểm toán nội bộ còn thiếu nhân sự chuyên sâu về công nghệ thông tin, trong khi rủi ro công nghệ ngày càng trở thành yếu tố trọng yếu trong hoạt động ngân hàng hiện đại. Việc triển khai phương án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu vẫn còn chậm tiến độ, một số chỉ tiêu chưa hoàn thành. Đặc biệt, vai trò điều hành của Ban lãnh đạo trong việc thúc đẩy các mục tiêu chiến lược chưa được phát huy đầy đủ.
Ngoài ra, PBVN cũng chưa thực hiện dứt điểm các kiến nghị từ các kết luận thanh tra trước đó, cho thấy tính liên tục và hiệu quả trong việc khắc phục sai phạm còn hạn chế.
Xử phạt và yêu cầu khắc phục triệt để
Trên cơ sở các sai phạm được phát hiện, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với PBVN, tập trung vào các lỗi liên quan đến quy định nội bộ, điều kiện vay vốn và hoạt động cho vay bằng ngoại tệ. Đến ngày 12/2/2026, ngân hàng đã hoàn tất việc nộp phạt theo quy định.
Quan trọng hơn, cơ quan quản lý yêu cầu PBVN phải tổ chức kiểm điểm toàn diện, xác định rõ nguyên nhân và xử lý trách nhiệm đối với từng cá nhân, tập thể liên quan. Các sai phạm được xác định xuất phát từ cả yếu tố khách quan như biến động thị trường, lẫn chủ quan như quy định nội bộ chưa hoàn thiện và sự thiếu tuân thủ của một số bộ phận nghiệp vụ.
PBVN được yêu cầu xây dựng lộ trình cụ thể nhằm khắc phục triệt để các tồn tại, đồng thời triển khai các biện pháp xử lý phù hợp đối với từng khoản vay và từng khách hàng. Mục tiêu là đảm bảo hoạt động ngân hàng an toàn, minh bạch và tuân thủ đúng quy định pháp luật. Kết luận thanh tra đối với PBVN một lần nữa cho thấy xu hướng siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong hệ thống ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước đang đẩy mạnh tái cơ cấu và xử lý nợ xấu.
Trong thời gian tới, các tổ chức tín dụng sẽ phải đối mặt với yêu cầu cao hơn về minh bạch, quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật. Những trường hợp như PBVN là lời cảnh báo rõ ràng về hệ lụy nếu không kiểm soát tốt hoạt động nội bộ, đặc biệt ở các lĩnh vực nhạy cảm như tín dụng và ngoại hối.
Bích Ngọc
