Thông tư 08/2026/TT-BKHCN được ban hành trong bối cảnh thị trường viễn thông Việt Nam tiếp tục đối mặt với tình trạng SIM rác, thông tin thuê bao không chính xác và các hành vi lợi dụng dịch vụ viễn thông để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Quy định mới đặt ra nguyên tắc xác thực chặt chẽ, hướng đến chuẩn hóa dữ liệu thuê bao trên toàn quốc.
Theo đó, doanh nghiệp viễn thông phải thực hiện việc xác thực thông tin thuê bao dựa trên quá trình đánh giá và phân loại các số thuê bao di động. Việc phân loại này căn cứ vào giấy tờ mà tổ chức, cá nhân sử dụng để đăng ký thông tin cũng như các quy định pháp luật liên quan.
Điểm đáng chú ý là việc xác thực không còn mang tính hình thức mà chuyển sang cơ chế kiểm chứng dữ liệu thực tế, bao gồm cả yếu tố định danh cá nhân và sinh trắc học. Điều này được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể tình trạng sử dụng thông tin giả để đăng ký SIM.
Bắt buộc xác thực 4 trường thông tin quan trọng
Thông tư quy định rõ, việc xác thực thuê bao di động phải bao gồm 4 trường thông tin cơ bản: số định danh cá nhân; họ tên đầy đủ; ngày tháng năm sinh; và dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt.
Đây là bước tiến lớn trong quản lý thuê bao, khi lần đầu tiên yếu tố sinh trắc học được đưa vào quy trình xác thực một cách bắt buộc. Điều này giúp đối chiếu trực tiếp giữa người sử dụng và dữ liệu trong hệ thống định danh, hạn chế tối đa việc giả mạo.
Quy định cũng đồng thời tạo nền tảng cho việc kết nối dữ liệu giữa các hệ thống quản lý nhà nước, đặc biệt là hệ thống định danh và xác thực điện tử, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, Thông tư đưa ra 4 phương thức xác thực thông tin thuê bao:
- Thực hiện trực tuyến thông qua ứng dụng định danh quốc gia (VNeID);
- Thực hiện trực tuyến qua ứng dụng của chính doanh nghiệp viễn thông;
- Thực hiện trực tiếp tại các điểm giao dịch do doanh nghiệp viễn thông sở hữu;
- Thực hiện tại các điểm được ủy quyền hợp pháp từ doanh nghiệp viễn thông.
Việc đa dạng hóa phương thức giúp người dùng dễ dàng tiếp cận, đồng thời giảm áp lực cho hệ thống điểm giao dịch truyền thống. Tuy nhiên, tất cả các phương thức đều phải tuân thủ chặt chẽ quy trình xác thực và bảo mật dữ liệu theo quy định pháp luật.
Một trong những nội dung quan trọng của Thông tư là cơ chế xử lý đối với các thuê bao không đáp ứng yêu cầu xác thực.
Cụ thể, doanh nghiệp viễn thông chỉ được phép cung cấp dịch vụ cho thuê bao mới sau khi đã hoàn tất đăng ký và xác thực thông tin theo đúng quy định. Đối với các thuê bao có thay đổi thiết bị nhưng không thực hiện xác thực lại hoặc xác thực không đầy đủ, không chính xác, doanh nghiệp có trách nhiệm tạm dừng cung cấp dịch vụ chiều đi.
Điều này đồng nghĩa với việc người dùng có thể bị chặn gọi điện và gửi tin nhắn nếu không tuân thủ quy định xác thực. Đây được xem là biện pháp mạnh nhằm buộc người dùng cập nhật và chuẩn hóa thông tin cá nhân.
Doanh nghiệp viễn thông chịu trách nhiệm toàn diện
Thông tư cũng nhấn mạnh nghĩa vụ của doanh nghiệp viễn thông trong việc thiết lập quy trình xử lý dữ liệu cá nhân. Các đơn vị phải đảm bảo có cơ chế giám sát chặt chẽ, tuân thủ đầy đủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và định danh điện tử.
Ngoài ra, doanh nghiệp phải lưu trữ đầy đủ và chính xác các tài liệu chứng minh quá trình xác thực thuê bao trong suốt thời gian thuê bao hoạt động. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra cũng như xử lý các tranh chấp phát sinh.
Quy định này đặt ra áp lực không nhỏ đối với các nhà mạng trong việc đầu tư hạ tầng công nghệ, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn quản trị dữ liệu.
Việc ban hành Thông tư 08/2026/TT-BKHCN được đánh giá là bước đi cần thiết nhằm minh bạch hóa thị trường viễn thông, bảo vệ người dùng và tăng cường an ninh thông tin.
Khi dữ liệu thuê bao được chuẩn hóa và xác thực chặt chẽ, các hành vi như lừa đảo qua điện thoại, phát tán tin nhắn rác hay sử dụng SIM ẩn danh sẽ bị hạn chế đáng kể. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để phát triển các dịch vụ số dựa trên định danh điện tử trong tương lai.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân trong việc thực hiện đúng quy định.
Lê Hiếu
