Giảm dần chi ngân sách, tăng huy động vốn xã hội
Tại cuộc họp, đại diện Bộ Tài chính đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cập nhật các quy định mới của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công và Luật Quy hoạch (ban hành năm 2025). Theo đó, Trung ương tập trung ban hành chiến lược, quy hoạch, tiêu chuẩn và định mức; địa phương giữ vai trò chủ thể trong tổ chức thực hiện đầu tư.
Bộ Tài chính nhấn mạnh nguyên tắc giảm dần tỷ trọng chi từ ngân sách nhà nước, tăng cường huy động vốn ngoài ngân sách, ưu tiên đầu tư tư nhân và hợp tác công – tư (PPP). Đầu tư công chỉ được sử dụng khi không có nguồn lực khác, phù hợp với Luật Thủy sản về khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển ngành.
Đồng tình với quan điểm này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng dự thảo Nghị định cần điều chỉnh phạm vi chính sách theo hướng tập trung trọng tâm vào sản xuất, nuôi trồng, chế biến thủy sản, ứng dụng khoa học – công nghệ và xây dựng thương hiệu. Đây là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực hội nhập quốc tế và khắc phục các cảnh báo về khai thác thủy sản.
Lãnh đạo các tỉnh Nghệ An, Quảng Trị kiến nghị làm rõ trách nhiệm ngân sách Trung ương và địa phương trong đầu tư, đồng thời bổ sung cơ chế hỗ trợ đối với các địa phương khó khăn trong cân đối ngân sách. Các địa phương cũng đề xuất hỗ trợ đầu tư trung tâm chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm thủy sản.
Mở rộng chính sách bảo hiểm, đào tạo và chuyển đổi nghề cho ngư dân
Về chính sách hỗ trợ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đã tiếp thu ý kiến của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tư pháp để hoàn thiện quy định hỗ trợ mua bảo hiểm cho thuyền viên, thân tàu và tài sản của cơ sở nuôi trồng thủy sản trên biển.
Lãnh đạo các tỉnh Thanh Hóa, Quảng Trị, Đắk Lắk cho rằng nhu cầu bảo hiểm của ngư dân khai thác xa bờ là rất lớn. Việc triển khai hiệu quả chính sách này sẽ khuyến khích ngư dân vươn khơi, bám biển dài ngày. Các địa phương đề xuất mở rộng hỗ trợ bảo hiểm cho nuôi trồng thủy sản ven bờ, cửa sông; đồng thời có chính sách hỗ trợ sinh kế, chuyển đổi nghề cho ngư dân sau giải bản tàu cá.
Dự thảo cũng quy định địa phương hỗ trợ chi phí đào tạo, tập huấn, nâng cao năng lực cho người lao động tại các cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống thủy sản phục vụ nuôi biển; thuyền viên làm việc trên tàu đóng mới, nâng cấp khai thác xa bờ hoặc tàu cá dài từ 15m trở lên. Ngân sách nhà nước tiếp tục hỗ trợ chi phí duy tu, sửa chữa tàu cá vỏ thép đã vay vốn ưu đãi.
Đối với khai thác ven bờ, dự thảo đề xuất hỗ trợ chuyển đổi nghề cho chủ tàu, thuyền viên tàu cá dài từ 6–12m có nhu cầu và cam kết chuyển sang ngành nghề khác ngoài khai thác thủy sản.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đánh giá cao các ý kiến đóng góp “hết sức tâm huyết, rõ ràng, có lý do xác đáng”. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát tổng thể hệ thống chính sách hiện hành liên quan đến thủy sản, cập nhật các nghị quyết mới của Bộ Chính trị về kinh tế tư nhân, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, cùng các luật sửa đổi về đầu tư, quy hoạch, ngân sách và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần phân định rõ các quy định để tránh chồng chéo, bỏ sót đối tượng hoặc đùn đẩy trách nhiệm. Trung ương tập trung vào chiến lược, quy hoạch và cơ chế chính sách; đầu tư và tổ chức thực hiện chủ yếu giao cho cấp tỉnh, không “đẩy hết xuống xã” khi chưa đủ năng lực.
Về chính sách bảo hiểm, Phó Thủ tướng cho rằng lĩnh vực thủy sản có rủi ro thiên tai rất lớn, cần xây dựng cơ chế bảo hiểm hằng năm gắn với trách nhiệm cụ thể của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; đồng thời nghiên cứu thành lập quỹ hỗ trợ rủi ro. Nhà nước hỗ trợ theo tỷ lệ, phần còn lại do bảo hiểm chi trả, tránh việc cứu trợ theo từng vụ việc.
Phó Thủ tướng đề nghị làm rõ mô hình bảo hiểm, phạm vi đối tượng và các loại hình bảo hiểm (tài sản, con người, thiên tai…), đồng thời nghiên cứu đặt quỹ hỗ trợ tại địa phương để chủ động xử lý rủi ro, trường hợp vượt khả năng cân đối thì ngân sách Trung ương hỗ trợ.
Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu đánh giá kỹ chính sách hỗ trợ tàu vỏ thép, mở rộng hỗ trợ liên quan đến chống khai thác IUU và thống nhất chủ trương chuyển đổi tàu cá sang phục vụ du lịch, vận tải, dịch vụ khác, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy chuẩn, tiêu chuẩn an toàn.
Khôi Nguyên
