Thương mại điện tử không còn là “cuộc chơi tự phát”
Trong nhiều năm, không ít người bước vào thương mại điện tử theo kiểu “có gì bán nấy”. Chỉ cần một tài khoản mạng xã hội, vài buổi livestream và một nguồn hàng giá rẻ là có thể bắt đầu kinh doanh.
Nhưng từ giữa năm 2026, cách vận hành đó sẽ khó duy trì. Khi Luật Thương mại điện tử mới có hiệu lực, các sàn sẽ phải tăng trách nhiệm quản lý người bán, phối hợp chia sẻ dữ liệu với cơ quan chức năng và kiểm soát chặt hơn toàn bộ hoạt động giao dịch. Điều này kéo theo việc người bán cũng phải thay đổi cách kinh doanh nếu muốn tồn tại lâu dài.
Nói cách khác, thị trường đang chuyển từ giai đoạn “ai bán được hàng là thắng” sang giai đoạn “ai minh bạch và chuyên nghiệp hơn sẽ đi xa hơn”.
Định danh người bán sẽ bị siết chặt
Một trong những thay đổi lớn nhất là yêu cầu xác thực thông tin người kinh doanh.
Thời gian tới, việc mở gian hàng bằng tài khoản “ảo”, dùng thông tin không đồng nhất hoặc liên tục đổi shop để né kiểm soát sẽ ngày càng khó. Các sàn thương mại điện tử nhiều khả năng sẽ áp dụng đồng thời nhiều lớp xác minh như eKYC, đối chiếu tài khoản ngân hàng, xác thực mã số thuế và kiểm tra lịch sử giao dịch.
Người bán cần sớm chuẩn bị đầy đủ: CCCD chính chủ; tài khoản ngân hàng trùng thông tin định danh; mã số thuế cá nhân hoặc doanh nghiệp; giấy phép kinh doanh nếu hoạt động thường xuyên; thông tin kho hàng, địa chỉ liên hệ rõ ràng. Trong bối cảnh dữ liệu được liên thông, việc “ẩn danh” gần như không còn là lựa chọn an toàn.
Hàng hóa không rõ nguồn gốc sẽ rất khó tồn tại
Nếu trước đây nhiều shop vẫn có thể bán hàng theo kiểu “xách tay”, “hàng nội địa”, “không có hóa đơn nhưng cam kết chuẩn”, thì giai đoạn tới sẽ khác hoàn toàn. Nguồn gốc hàng hóa đang trở thành điểm kiểm soát trọng yếu.
Người bán cần chủ động lưu trữ: hóa đơn đầu vào; chứng từ nhập hàng; giấy công bố sản phẩm; chứng nhận chất lượng với nhóm hàng đặc thù; hồ sơ phân phối hoặc nhãn hiệu nếu quảng bá là hàng chính hãng.
Các nhóm ngành như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, đồ mẹ và bé, điện tử hay hàng livestream giá rẻ được dự báo sẽ bị kiểm tra mạnh hơn do nguy cơ hàng giả và quảng cáo sai sự thật cao.
Không loại trừ khả năng trong tương lai, sàn thương mại điện tử sẽ yêu cầu người bán tải trực tiếp hồ sơ chứng minh nguồn gốc sản phẩm lên hệ thống để duy trì hoạt động gian hàng.
Livestream bán hàng sẽ chịu trách nhiệm pháp lý rõ ràng hơn
Một thời gian dài, livestream bán hàng bị xem như hoạt động mang tính giải trí nhiều hơn thương mại. Nhưng hiện nay, cơ quan quản lý đang nhìn nhận đây là một hình thức quảng cáo có trách nhiệm pháp lý đầy đủ. Điều đó đồng nghĩa với việc người bán không thể tùy tiện “nói quá” để chốt đơn.
Những nội dung như: quảng cáo công dụng thần thánh; cam kết “100% hiệu quả”; dùng từ “duy nhất”, “trị khỏi”, “cam kết tuyệt đối”; giả mạo hàng xách tay hoặc hàng nội địa; thuê KOL/KOC quảng bá thiếu kiểm chứng đều có thể trở thành rủi ro pháp lý lớn. Trong bối cảnh quản lý dữ liệu ngày càng chặt, livestream không còn là nơi “nói vui bán hàng”, mà là hoạt động có thể bị truy xuất, lưu trữ và kiểm tra bất kỳ lúc nào.
Quản lý thuế sẽ chặt hơn nhiều so với trước
Một thay đổi đáng chú ý khác là cơ quan thuế sẽ kết nối dữ liệu trực tiếp với các sàn thương mại điện tử. Điều này khiến dòng tiền từ hoạt động bán hàng online gần như không còn “vô hình”.
Những cá nhân kinh doanh doanh thu lớn nhưng chưa kê khai hoặc kê khai thiếu có nguy cơ bị truy thu thuế trong thời gian tới.
Để giảm rủi ro, người bán nên: theo dõi doanh thu thực tế; lưu trữ dữ liệu giao dịch; kê khai đúng quy định; tách riêng tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh. Việc vận hành bài bản ngay từ đầu sẽ giúp tránh được nhiều vấn đề pháp lý về sau.
Áp lực chăm sóc khách hàng sẽ tăng mạnh
Khi trách nhiệm của sàn thương mại điện tử với người tiêu dùng tăng lên, áp lực cũng sẽ chuyển trực tiếp sang phía người bán.
Các shop có tỷ lệ khiếu nại cao, giao hàng không đúng mô tả hoặc phản hồi chậm có thể bị hạn chế hiển thị, khóa dòng tiền, thậm chí khóa gian hàng.
Vì vậy, người kinh doanh online cần chú ý hơn đến: mô tả sản phẩm chính xác; chính sách đổi trả rõ ràng; tốc độ xử lý khiếu nại; bằng chứng giao nhận hàng hóa; lịch sử trao đổi với khách hàng. Trong môi trường cạnh tranh mới, trải nghiệm sau bán hàng sẽ quan trọng không kém giá bán.
Thời của thương hiệu thật đang bắt đầu
Giai đoạn “đánh nhanh thắng nhanh” bằng hàng giá rẻ, spam quảng cáo hay tạo hàng loạt shop clone đang dần đi đến giới hạn.
Thị trường thương mại điện tử sắp tới sẽ ưu tiên những người làm dài hạn: có thương hiệu rõ ràng, sản phẩm ổn định, nội dung chuyên nghiệp và tệp khách hàng trung thành.
Đây cũng là lý do ngày càng nhiều người bán đầu tư nghiêm túc vào hình ảnh cá nhân, xây dựng cộng đồng khách hàng và phát triển hệ thống hậu mãi thay vì chỉ chạy theo các đợt bán hàng ngắn hạn.
Dữ liệu sẽ là “lá chắn” quan trọng nhất
Một trong những sai lầm phổ biến của nhiều shop nhỏ hiện nay là không lưu trữ dữ liệu giao dịch.
Trong khi đó, ở giai đoạn quản lý mới, dữ liệu gần như là căn cứ quan trọng nhất khi xảy ra tranh chấp hoặc kiểm tra.
Người bán nên chủ động lưu lại: hóa đơn; tin nhắn; video livestream; nội dung quảng cáo; vận đơn; lịch sử xử lý khiếu nại. Khi có tranh chấp, bên giữ được dữ liệu đầy đủ thường là bên có lợi thế lớn hơn.
Kinh doanh online đang bước vào thời kỳ sàng lọc
Nhìn rộng hơn, những thay đổi của Luật Thương mại điện tử không chỉ nhằm siết quản lý, mà còn hướng tới việc tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn.
Khi hàng giả, shop ảo và các mô hình kinh doanh thiếu minh bạch bị thu hẹp, niềm tin của người tiêu dùng sẽ tăng lên. Và đó lại là cơ hội cho những người bán nghiêm túc.
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn trưởng thành hơn. Trong giai đoạn này, sự chuyên nghiệp không còn là lợi thế phụ, mà sẽ trở thành điều kiện để tồn tại.
Khôi Nguyên
