Bức tranh tài chính của Công ty Cổ phần Kinh doanh Thủy hải sản Sài Gòn (APT) trong năm 2025 thực sự không mấy sáng sủa. Doanh nghiệp này đang lún sâu vào thua lỗ, mà gốc rễ lại nằm ở khoản vay bằng vàng kéo dài suốt hơn 15 năm qua.
Báo cáo tài chính kiểm toán vừa công bố cho thấy APT lỗ tới 1.153 tỷ đồng trong năm 2025 – mức cao nhất kể từ khi thành lập. Con số này không phải chuyện bất ngờ nếu nhìn vào chuỗi năm kinh doanh bết bát trước đó, khiến tổng lỗ lũy kế đã lên khoảng 2.700 tỷ đồng. Trong khi vốn điều lệ chỉ vỏn vẹn 88 tỷ, mức thua lỗ này rõ ràng đã vượt xa sức chịu đựng của doanh nghiệp.
Tính đến cuối năm, tổng tài sản của APT còn khoảng 195 tỷ đồng, nhưng nợ phải trả đã vọt lên 2.800 tỷ. Vốn chủ sở hữu âm hơn 2.600 tỷ – một trạng thái cho thấy tình hình tài chính gần như mất cân đối hoàn toàn, và nguy cơ mất khả năng thanh toán không còn là cảnh báo xa vời.
Câu chuyện bắt đầu từ năm 2009, khi APT ký hợp đồng vay với một ngân hàng thương mại: 103 tỷ đồng tiền mặt và 5.833 lượng vàng SJC. Thời điểm đó, giá vàng chỉ khoảng 17,66 triệu đồng mỗi lượng, nên khoản vay vàng quy đổi cũng vào khoảng 103 tỷ đồng – vẫn còn trong tầm kiểm soát.
Nhưng thị trường không đứng yên. Những năm gần đây, đặc biệt là 2025, giá vàng tăng mạnh đã biến khoản vay này thành một “cục đá” khổng lồ đè lên doanh nghiệp. Cuối năm 2025, vàng SJC được định giá khoảng 152,8 triệu đồng/lượng, kéo giá trị khoản vay vàng lên gần 891 tỷ đồng – riêng một năm đã đội thêm khoảng 500 tỷ.
Chưa dừng lại ở đó, cộng cả gốc lẫn lãi, dư nợ liên quan đến khoản vay vàng đã vượt 2.400 tỷ đồng. Thêm vào đó là gần 300 tỷ đồng nợ vay tiền đồng, khiến tổng nghĩa vụ tài chính vượt xa khả năng chi trả. Ban lãnh đạo cũng phải thừa nhận doanh nghiệp không còn đủ sức thanh toán các khoản nợ đến hạn.
Áp lực tài chính nhanh chóng chuyển thành áp lực pháp lý. Từ năm 2022, phía ngân hàng đã khởi kiện để thu hồi nợ. Đến năm 2025, tình hình thêm rối khi một cổ đông lớn cũng nộp đơn kiện, yêu cầu thanh toán gần 25 tỷ đồng.
Cùng lúc đối mặt nhiều vụ kiện, APT rơi vào thế bị động toàn diện – từ tài chính cho đến quản trị. Khi nguồn lực đã cạn, chuyện tái cấu trúc hay tìm dòng tiền mới gần như chỉ còn trên giấy.
Ngoài những con số khô khan, câu chuyện của APT còn khiến người ta chú ý đến các mối liên hệ nhân sự trong quá khứ. Một số người từng giữ vị trí quan trọng tại doanh nghiệp lại có liên quan đến chính tổ chức tín dụng cho vay. Điều này ít nhiều đặt ra dấu hỏi về cách doanh nghiệp đã ra quyết định và quản trị rủi ro khi ký hợp đồng vay vốn.
Hiện cơ cấu cổ đông của APT gồm hai nhóm chính: một tổng công ty thương mại nhà nước nắm 30% vốn và một doanh nghiệp tư nhân sở hữu hơn 40%. Dù ban lãnh đạo đã thay đổi qua nhiều giai đoạn, “di sản” từ khoản vay cũ vẫn đè nặng lên tình hình hiện tại.
Trường hợp của APT là một ví dụ khá điển hình cho rủi ro khi vay bằng vàng hoặc các tài sản có biến động giá mạnh. Trong bối cảnh thị trường ngày càng khó lường, quản trị rủi ro – đặc biệt là rủi ro giá hàng hóa – không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn.
Với mặt bằng giá vàng vẫn neo cao, khả năng xử lý khoản nợ của APT trong ngắn hạn gần như không có, nếu không có sự hỗ trợ hoặc một kế hoạch tái cấu trúc đủ mạnh. Nếu không sớm tìm được lối ra, những rắc rối phía trước có lẽ còn nặng nề hơn rất nhiều.
Hiếu Như
