Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng: Cơ hội lớn, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có “suất chơi”

Câu chuyện Trung tâm tài chính quốc tế (TTTC) ở Việt Nam không còn nằm trên giấy. Khi chính sách bắt đầu chuyển sang giai đoạn triển khai, thị trường cũng thay đổi rất nhanh và không phải theo hướng “ai cũng có phần”.

Dưới sự thúc đẩy của Chính phủ, định hướng xây dựng TTTC tại TP.HCM và Đà Nẵng đang dần rõ nét. Khung pháp lý nền tảng đã được đặt ra, một số cơ chế thử nghiệm bắt đầu hình thành, và quan trọng hơn là đã có những nhà đầu tư thực sự nhập cuộc. Nói cách khác, đây không còn là câu chuyện tầm nhìn, mà là giai đoạn vận hành thử nơi mọi thứ bắt đầu phân loại rõ ràng ai đủ năng lực, ai không. Nhưng cũng chính ở giai đoạn này, khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế bắt đầu lộ ra.

Cơ hội có thật, nhưng không nằm ở nơi nhiều người nghĩ

Khi nhắc đến TTTC, nhiều người mặc định đó là “sân chơi” của ngân hàng, quỹ đầu tư hay các định chế tài chính lớn. Điều đó không sai, nhưng lại chưa đầy đủ.

Thực tế, phần “dễ tiếp cận” hơn lại nằm ở hệ sinh thái xung quanh. Một trung tâm tài chính không thể vận hành nếu thiếu các mảnh ghép như thanh toán quốc tế, công nghệ tài chính, dịch vụ pháp lý, kiểm toán, dữ liệu, an ninh mạng hay nhân sự chuyên sâu. Chính những mảng này mới là nơi mở ra cơ hội cho doanh nghiệp trong nước.

Doanh nghiệp công nghệ có thể tham gia vào hạ tầng số. Các công ty dịch vụ có thể đi vào mảng tuân thủ, tư vấn, hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài. Ngay cả bất động sản cũng có “đất diễn” khi nhu cầu về không gian làm việc, hạ tầng tài chính tăng lên. Nói thẳng ra, “miếng bánh” lớn nhất không nằm ở lõi tài chính mà nằm ở những gì xoay quanh nó.

Điểm đáng nói là TTTC của Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tham gia sớm phải chấp nhận một mức độ bất định nhất định.

Khung pháp lý chưa ổn định hoàn toàn. Một số quy định vẫn trong quá trình thử nghiệm hoặc điều chỉnh. Điều đó kéo theo rủi ro thay đổi chính sách, chi phí tuân thủ tăng, thậm chí phải “làm lại từ đầu” nếu quy định thay đổi.

Song song đó là áp lực cạnh tranh quốc tế. Khi mở cửa, các định chế từ Singapore hay Hong Kong chắc chắn sẽ không đứng ngoài. Họ mang theo kinh nghiệm, tiêu chuẩn vận hành và nguồn lực mà phần lớn doanh nghiệp Việt Nam chưa quen đối mặt. Lúc này, cuộc chơi không còn là cạnh tranh trong nước nữa.

Một vấn đề khác ít được nói đến, nhưng rất thực tế là nhân sự. Nguồn nhân lực tài chính đạt chuẩn quốc tế tại Việt Nam vẫn còn mỏng. Khi nhu cầu tăng nhanh, chi phí tuyển dụng sẽ leo thang, và doanh nghiệp nhỏ gần như không có lợi thế trong cuộc đua này.

Không thể “tham gia cho có” mà phải chọn đúng vai

Trong bối cảnh đó, việc tham gia TTTC không nên là quyết định theo phong trào. Doanh nghiệp cần xác định rõ mình vào cuộc chơi này để làm gì.

Nếu mục tiêu là gọi vốn, thì đây là sân chơi dành cho một nhóm rất nhỏ, chủ yếu là startup hoặc fintech có khả năng tăng trưởng nhanh và chấp nhận rủi ro cao. Đổi lại, áp lực cạnh tranh cũng ở mức quốc tế ngay từ đầu.

Với phần lớn doanh nghiệp, hướng đi thực tế hơn là tận dụng TTTC để nâng cấp dịch vụ hiện có. Một công ty kế toán có thể mở rộng sang compliance quốc tế. Doanh nghiệp IT có thể chuyển sang cung cấp giải pháp cho ngành tài chính. Các đơn vị tư vấn có thể phục vụ nhà đầu tư nước ngoài. Đây là con đường ít hào nhoáng hơn, nhưng phù hợp với năng lực số đông.

Ngoài ra, vẫn có một chiến lược “đi chậm mà chắc” là tập trung vào các dịch vụ ngách như tư vấn thuế quốc tế, pháp lý chuyên sâu hay săn đầu người cấp cao. Không cần tăng trưởng quá nhanh, nhưng đảm bảo dòng tiền và vị thế ổn định.

Không phải doanh nghiệp nào cũng sẽ hưởng lợi từ TTTC. Thực tế có thể khắc nghiệt hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu. Sẽ có một tỷ lệ lớn doanh nghiệp đứng ngoài cuộc. Một số khác tham gia nhưng không tạo ra giá trị đáng kể. Và chỉ một nhóm nhỏ, những đơn vị chọn đúng chiến lược, mới thực sự tận dụng được cơ hội. Vấn đề không nằm ở việc “có tham gia hay không”, mà là tham gia với vai trò gì.

Việc phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng là bước đi lớn của Việt Nam trong việc kết nối dòng vốn toàn cầu. Nhưng đây cũng là một phép thử năng lực rất rõ ràng đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Trong giai đoạn hiện tại, chạy theo thông tin hay xu hướng gần như không mang lại lợi thế. Điều quan trọng hơn là hiểu mình đang đứng ở đâu trong chuỗi giá trị, chọn đúng mục tiêu và chuẩn hóa nội lực trước khi mở rộng. Trong một thị trường mới hình thành, người đi nhanh chưa chắc thắng. Nhưng người đi đúng hướng thì có cơ hội đi xa.

Hiếu Như