Ngày 17/4/2026, Cục Hải quan phát đi công văn hỏa tốc yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực chủ động triển khai phương án xử lý thủ tục trong thời gian hệ thống điện tử tạm ngưng hoạt động để phục vụ bảo trì tại Trung tâm dữ liệu. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh nhu cầu thông quan hàng hóa vẫn ở mức cao, đòi hỏi hệ thống vận hành linh hoạt để tránh ùn ứ.
Theo chỉ đạo, các đơn vị hải quan địa phương phải nhanh chóng thông tin đến cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn, đồng thời tổ chức thực hiện thủ tục theo phương án thay thế. Trọng tâm của giải pháp lần này là chuyển việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ sang phần mềm Ecus6 – một nền tảng đã được chuẩn bị từ trước như kịch bản dự phòng cho các tình huống gián đoạn hệ thống.
Thực tế, việc tạm dừng hệ thống điện tử để bảo trì không phải là tình huống hiếm, nhưng nếu không có phương án ứng phó rõ ràng, nguy cơ ách tắc chuỗi cung ứng là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Chính vì vậy, việc kích hoạt Ecus6 được xem là “van an toàn” kỹ thuật, giúp duy trì dòng chảy hàng hóa trong mọi hoàn cảnh.
Đáng chú ý, Cục Hải quan cũng nhấn mạnh yếu tố chủ động từ phía doanh nghiệp. Trong giai đoạn chuyển đổi tạm thời này, doanh nghiệp không chỉ cần cập nhật thông tin kịp thời mà còn phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan để thực hiện đúng quy trình. Những đơn vị đã quen với hệ thống điện tử hiện hành có thể sẽ gặp chút lúng túng ban đầu khi chuyển sang Ecus6, nhưng đây là bước cần thiết để bảo đảm tiến độ thông quan.
Để hỗ trợ quá trình này, các tổ hỗ trợ triển khai hệ thống Ecus tiếp tục được duy trì. Nếu phát sinh vướng mắc, doanh nghiệp và các Chi cục Hải quan có thể liên hệ trực tiếp để được hướng dẫn xử lý. Đây là điểm then chốt nhằm hạn chế tối đa gián đoạn trong thực tế vận hành.
Một yêu cầu khác cũng được đặt ra là công tác tổng hợp, đánh giá sau khi kết thúc thời gian bảo trì. Các Chi cục Hải quan phải báo cáo kết quả triển khai về Cục Hải quan trước ngày 8/5/2026. Việc này không chỉ phục vụ mục tiêu quản lý mà còn giúp cơ quan chức năng rà soát, hoàn thiện các kịch bản ứng phó trong tương lai.
Ở góc độ rộng hơn, câu chuyện lần này cho thấy ngành Hải quan đang từng bước chuẩn hóa quy trình vận hành theo hướng linh hoạt và có dự phòng. Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng phụ thuộc vào công nghệ, bất kỳ sự cố kỹ thuật nào cũng có thể kéo theo hệ lụy lớn nếu không được chuẩn bị từ trước.
Tuy nhiên, cũng cần nhìn thẳng vào thực tế: phương án dự phòng dù cần thiết nhưng không thể thay thế hoàn toàn hệ thống chính. Việc vận hành song song nhiều nền tảng có thể làm phát sinh thêm thao tác, thậm chí tăng áp lực cho cả doanh nghiệp và cán bộ thực thi. Do đó, bên cạnh giải pháp ngắn hạn, việc nâng cấp hạ tầng công nghệ và giảm thiểu thời gian gián đoạn vẫn là bài toán dài hạn cần được ưu tiên.
Với doanh nghiệp, đây là thời điểm nên rà soát lại quy trình nội bộ, đặc biệt là năng lực thích ứng với các tình huống thay đổi hệ thống. Những đơn vị chủ động chuẩn bị thường sẽ ít bị ảnh hưởng hơn, trong khi các doanh nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào một kênh xử lý duy nhất dễ rơi vào thế bị động.
Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị triển khai đồng bộ, nghiêm túc, tránh tình trạng mỗi nơi làm một kiểu gây khó cho doanh nghiệp. Đồng thời, cơ quan này cũng đề nghị cộng đồng doanh nghiệp theo sát thông tin chính thức, không tự ý suy đoán hoặc áp dụng sai hướng dẫn, dẫn đến phát sinh rủi ro không đáng có.
Trong bức tranh chung, việc duy trì thông quan thông suốt không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn cần sự phối hợp từ phía doanh nghiệp. Khi cả hai bên cùng chủ động, những gián đoạn kỹ thuật sẽ chỉ còn là trở ngại ngắn hạn, không đủ sức làm đứt gãy chuỗi vận hành.
