Từ xa, khi đi qua cửa biển Cổ Lũy hay đứng bên bờ sông Trà Khúc, du khách dễ dàng nhìn thấy hình bóng tượng Quan Âm khổng lồ vươn lên giữa trời. Giữa mênh mang gió biển, hình ảnh ấy tạo nên một cảm giác vừa linh thiêng vừa bình yên như một điểm tựa tinh thần lặng lẽ cho cả vùng duyên hải.
Núi thiêng và dấu ấn của phong thủy
Người Quảng Ngãi từ lâu vẫn nhắc đến hệ thống “Tam Thiên” – ba ngọn núi mang chữ Thiên: Núi Thiên Ấn, Núi Thiên Bút và Núi Thiên Mã. Ba ngọn núi này được xem như những trụ phong thủy của vùng đất “núi Ấn – sông Trà”, nơi hội tụ văn hóa và lịch sử của xứ Quảng.
Trong đó, núi Thiên Mã có hình dáng khá đặc biệt. Nhìn từ xa, ngọn núi giống một con ngựa đang vươn mình ra biển. Chính vì thế, người xưa gọi nơi này là “Thiên Mã” – ngựa trời. Theo quan niệm phong thủy Á Đông, những ngọn núi có thế hình độc đáo thường được xem là nơi tụ khí, nơi linh khí đất trời hội tụ.
Việc đặt Chùa Minh Đức trên đỉnh núi Thiên Mã vì vậy không chỉ đơn thuần là lựa chọn cảnh quan. Đó còn là sự kế thừa tư duy phong thủy lâu đời: lưng tựa núi, mặt hướng nước – thế đất được gọi là “tọa sơn hướng thủy”.
Đứng từ sân chùa nhìn xuống, phía trước là dòng Trà Khúc uốn lượn trước khi hòa vào biển Đông. Núi phía sau tạo thế vững chãi, còn nước phía trước mở ra khoảng không rộng lớn. Trong phong thủy, thế đất này được xem là nơi “tàng phong tụ thủy”, tức giữ gió và tụ nước – biểu tượng của sinh khí và thịnh vượng.
Tượng Quan Âm hướng ra biển
Điểm nổi bật nhất của chùa Minh Đức là tượng Quan Thế Âm Bồ Tát cao 125 mét một trong những tượng Phật cao nhất khu vực Đông Nam Á. Điều đáng chú ý là tượng không quay vào đất liền mà hướng thẳng ra biển.
Trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, đặc biệt ở các vùng ven biển, Quan Âm thường được gọi là “Phật Bà Nam Hải” vị Bồ Tát che chở cho những người lênh đênh trên sóng nước. Vì vậy ở nhiều làng chài, người dân thường lập miếu hoặc chùa thờ Quan Âm để cầu cho biển lặng, gió yên.
Tại chùa Minh Đức, hình ảnh Quan Âm nhìn ra biển được nhiều người địa phương lý giải như một biểu tượng bảo hộ. Từ trên cao, tượng Phật như đang dõi mắt về phía chân trời nơi những con thuyền đánh cá rời bến mỗi ngày.
Trong cảm nhận của nhiều ngư dân, đó không chỉ là một công trình kiến trúc lớn. Nó giống như một dấu hiệu tinh thần: mỗi lần ra khơi, nhìn thấy tượng Phật từ xa, họ cảm thấy yên tâm hơn giữa biển cả.
Không giống những ngôi chùa cổ trăm năm, chùa Minh Đức là công trình mới. Tuy nhiên chỉ trong vài năm, nơi đây đã nhanh chóng trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách và Phật tử.
Một phần sức hút đến từ quy mô kiến trúc đồ sộ, nhưng phần sâu xa hơn lại nằm ở vị trí đặc biệt của ngôi chùa. Ít nơi nào có được sự kết hợp rõ rệt giữa núi, sông và biển như ở đây.
Từ đỉnh Thiên Mã, tầm nhìn mở ra rất rộng phía xa là biển Đông xanh thẳm, bên dưới là dòng Trà Khúc uốn mình qua thành phố, còn phía sau là dãy núi trập trùng của đất Quảng. Không gian ấy khiến nhiều người khi đến đây có cảm giác như đang đứng ở ranh giới giữa thiên nhiên và đời sống.
Các nhà nghiên cứu văn hóa thường nói rằng chùa chiền trong truyền thống Việt Nam không chỉ là nơi tu hành mà còn là “mốc tâm linh” của cộng đồng. Mỗi vùng đất đều có một hoặc vài ngôi chùa gắn với cảnh quan đặc trưng của địa phương.
Ở Quảng Ngãi, nếu núi Thiên Ấn gắn với những câu chuyện lịch sử và văn hóa của xứ Quảng, thì chùa Minh Đức trên núi Thiên Mã đang dần trở thành biểu tượng mới nơi kết nối giữa truyền thống Phật giáo, văn hóa biển và cảnh quan thiên nhiên.
Một không gian của tĩnh lặng
Chiều xuống trên đỉnh Thiên Mã, gió biển thổi lồng lộng qua khoảng sân rộng của chùa. Dưới chân núi, dòng sông Trà Khúc lấp lánh ánh hoàng hôn. Tiếng chuông chùa vang lên giữa không gian rộng lớn, hòa vào tiếng gió và tiếng sóng từ xa.
Trong khoảnh khắc ấy, người ta dễ hiểu vì sao từ xa xưa con người thường chọn những nơi như thế để dựng chùa. Không chỉ vì cảnh đẹp, mà bởi những vị trí như vậy luôn tạo ra cảm giác rất đặc biệt, đứng giữa trời đất rộng lớn, con người bỗng thấy lòng mình lắng lại. Và có lẽ đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa nhất của những ngôi chùa trên núi, nơi giúp con người tìm lại sự bình an giữa nhịp sống nhiều biến động.
Khôi Nguyên
