Người mua, người bán từng bước thay đổi thói quen
Theo quy định tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP, từ ngày 1/6/2025, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Sau hơn nửa năm triển khai, ghi nhận tại Hà Nội cho thấy hóa đơn điện tử đã xuất hiện phổ biến hơn, kể cả tại các cửa hàng quy mô nhỏ, kinh doanh bình dân.
Nhiều chủ hộ kinh doanh cho biết, tâm lý lo ngại ban đầu đã giảm đáng kể khi quen dần thao tác. Việc xuất hóa đơn không chỉ giúp tuân thủ quy định pháp luật mà còn hỗ trợ quản lý doanh thu, bán hàng minh bạch hơn.
Tại một cửa hàng đồ uống trên đường Thống Nhất (Hồ Chí Minh), chủ quán cho biết ngày càng nhiều khách hàng chủ động hỏi lấy hóa đơn, kể cả với các giao dịch nhỏ lẻ. “Một ly nước giá 30.000 đồng vẫn có thể xuất hóa đơn điện tử đầy đủ, thao tác nhanh gọn ngay lúc thanh toán”, chủ cửa hàng chia sẻ.
Dù vậy, tỷ lệ khách hàng yêu cầu hóa đơn vẫn chưa cao. Tại một cửa hàng giày dép trên đường Hai Bà Trưng, nhân viên cho biết, trong trường hợp khách không cung cấp thông tin nhận hóa đơn, cửa hàng vẫn lập hóa đơn và ghi chú “người mua không lấy hóa đơn” để bảo đảm đúng quy định.
Băn khoăn về thời điểm lập hóa đơn, bán hàng qua sàn thương mại điện tử
Bên cạnh những hộ đã quen với việc lập hóa đơn, không ít cá nhân, hộ kinh doanh vẫn còn lúng túng, đặc biệt là trong việc xác định thời điểm lập hóa đơn, nhất là với các đơn hàng bán qua sàn thương mại điện tử.
Nhiều người đặt câu hỏi: trong trường hợp ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử xuất hóa đơn, thời điểm lập hóa đơn được tính là khi người bán bàn giao hàng cho đơn vị vận chuyển hay khi giao hàng thành công cho khách.
Theo Cục Thuế, khoản 6 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP quy định rõ: thời điểm lập hóa đơn đối với bán hàng hóa là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Đối với hàng hóa xuất khẩu, thời điểm lập hóa đơn do người bán tự xác định nhưng chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan theo quy định của pháp luật hải quan.
Như vậy, với hoạt động bán hàng hóa trong nước, hóa đơn phải được lập tại thời điểm hàng hóa được chuyển giao cho người mua. Trường hợp hóa đơn điện tử có sai sót, việc thay thế hoặc điều chỉnh được thực hiện theo hướng dẫn tại khoản 13 Điều 1 Nghị định 70.
Một vấn đề khác cũng được nhiều hộ kinh doanh quan tâm là việc bán hàng qua sàn thương mại điện tử, khi sàn đã thực hiện khai và nộp thuế thay cho người bán. Liệu hộ kinh doanh có phải xuất hóa đơn cho các đơn hàng online và có nguy cơ bị “nộp thuế hai lần” hay không?
Theo Cục Thuế, Bộ Tài chính hiện đang xây dựng Nghị định quy định chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, trong đó sẽ làm rõ trách nhiệm lập hóa đơn và nghĩa vụ thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
Từ 16/1, xử phạt vi phạm hóa đơn theo số lượng, mức phạt lên tới 80 triệu đồng
Từ ngày 16/1, Nghị định 310/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 12/2020 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn chính thức có hiệu lực, với nhiều quy định chặt chẽ hơn.
Theo đó, hành vi không lập hóa đơn có thể bị xử phạt lên tới 80 triệu đồng, mức phạt được áp dụng theo hướng lũy tiến, căn cứ vào số lượng hóa đơn vi phạm. Cụ thể:
- Không lập hóa đơn dưới 10 số hóa đơn: phạt từ 1 – 10 triệu đồng;
- Từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn: phạt từ 10 – 50 triệu đồng;
- Từ 50 số hóa đơn trở lên: phạt từ 60 – 80 triệu đồng.
Hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm cũng bị xử phạt, với mức thấp nhất 500.000 đồng và cao nhất lên tới 70 triệu đồng.
So với quy định trước đây tại Nghị định 125/2020, Nghị định 310/2025 đã thiết kế mức phạt chi tiết hơn theo số lượng hóa đơn vi phạm. Đồng thời, quy định mới cũng bãi bỏ tình tiết tăng nặng “vi phạm hành chính nhiều lần” và xác định rõ: nếu trong cùng một vụ việc có vi phạm liên quan đến nhiều hóa đơn thì chỉ xử phạt một hành vi, với mức phạt căn cứ trên tổng số hóa đơn vi phạm.
Trong bối cảnh chế tài ngày càng rõ ràng, cơ quan thuế khuyến nghị hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh cần chủ động nắm vững quy định về hóa đơn điện tử, đặc biệt là thời điểm lập hóa đơn, nhằm hạn chế rủi ro pháp lý và tránh bị xử phạt đáng tiếc.
Cương Phạm
