Tại tọa đàm “Chuyển đổi xanh - chìa khoá tiết kiệm nguồn lực” diễn ra ngày 27/3, bà Phạm Thị Thanh Tùng – Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước – cho biết, dư nợ tín dụng xanh hiện đạt gần 780 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 4,19% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.
Dù tỷ trọng còn khiêm tốn, tín dụng xanh ghi nhận tốc độ tăng trưởng tích cực, với mức tăng 9,5% trong năm 2024 và 14,62% trong năm 2025. Bình quân giai đoạn gần đây, tín dụng xanh tăng trưởng khoảng 22–23% mỗi năm.
Đáng chú ý, số lượng tổ chức tín dụng tham gia cho vay xanh đã tăng mạnh từ 15 đơn vị vào năm 2017 lên 78 đơn vị hiện nay, cho thấy xu hướng dịch chuyển rõ rệt của hệ thống ngân hàng.
Dòng vốn xanh hiện tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực: Nông nghiệp xanh (chiếm khoảng 33%); Năng lượng tái tạo (22%); Công trình xanh và giao thông vận tải bền vững. Theo định hướng của cơ quan quản lý, tín dụng xanh không bị áp hạn mức riêng mà được xác định là một trong những động lực tăng trưởng mới của ngành ngân hàng. Các tổ chức tín dụng chủ động sử dụng nguồn lực để giảm lãi suất, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi.
Trong thời gian tới, Nhà nước dự kiến triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như: Hỗ trợ lãi suất khoảng 2% cho dự án xanh, kinh tế tuần hoàn; Xây dựng và hoàn thiện danh mục phân loại xanh; Áp dụng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Ngân hàng Nhà nước đang hoàn thiện khung pháp lý để thúc đẩy tín dụng xanh phát triển đồng bộ và hiệu quả hơn.
Theo ước tính, nhu cầu tài chính phục vụ mục tiêu giảm phát thải đến năm 2030 có thể lên tới gần 69 tỷ USD, tạo dư địa rất lớn cho hệ thống tài chính – ngân hàng. Ở góc độ tổ chức tín dụng, các ngân hàng thương mại đã chủ động triển khai nhiều chương trình tín dụng gắn với phát triển bền vững.
TS Nguyễn Thị Thu Hà – Giám đốc Trường đào tạo cán bộ, Phó Trưởng ban chỉ đạo ESG của Agribank – cho biết, ngân hàng này đang tham gia dự án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp với gói tín dụng 30.000 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, Agribank cũng triển khai: Gói tín dụng 60.000 tỷ đồng cho hạ tầng điện, giao thông; Các sản phẩm tín dụng tiêu dùng xanh. Hoạt động kết nối doanh nghiệp, ký kết hơn 700 tỷ đồng cho dự án nông nghiệp xanh và ứng phó biến đổi khí hậu. Không chỉ cung cấp vốn, ngân hàng còn đóng vai trò tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận mô hình sản xuất bền vững.
Dù tiềm năng lớn, việc triển khai tín dụng xanh vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Tỷ lệ giải ngân thực tế còn thấp, trong khi số lượng doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ tiêu chí vay vốn xanh chưa nhiều.
Các chuyên gia nhận định, khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả của dòng tín dụng xanh trong thực tiễn.
Nhấn mạnh xu thế tất yếu, chuyên gia kinh tế năng lượng Phạm Phan Dũng (Bộ Công Thương) cho rằng chuyển đổi năng lượng không chỉ là yêu cầu môi trường mà còn là điều kiện đảm bảo an ninh kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Hiện Bộ Công Thương đang xây dựng quỹ hỗ trợ chuyển đổi năng lượng với nguồn vốn ban đầu từ ngân sách nhà nước, dự kiến huy động thêm 200–300 triệu Euro. Nguồn vốn này sẽ được ủy thác qua các ngân hàng thương mại nhằm hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp.
Lê Hiếu
