Tạo chuyển biến thực chất trong cải cách thủ tục hành chính
Tại Hội nghị triển khai các nghị quyết của Chính phủ và thông tư của Bộ trưởng về phân cấp, phân quyền, cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 8/6, nhiều chính sách mới đã được giới thiệu với mục tiêu giảm tối đa rào cản hành chính cho người dân và doanh nghiệp.
Theo các chuyên gia, đây không đơn thuần là việc điều chỉnh quy trình xử lý hồ sơ mà phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản lý nhà nước. Thay vì tập trung vào cơ chế tiền kiểm như trước đây, cơ quan quản lý đang từng bước chuyển sang hậu kiểm, tăng quyền chủ động cho địa phương và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc phân cấp cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện nhiều thủ tục quan trọng trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật.
Từ ngày 1/7/2026, các địa phương sẽ trực tiếp thực hiện thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu và chứng nhận chủng loại gạo thơm xuất khẩu để hưởng ưu đãi thuế quan theo các cam kết quốc tế. Trước đó, từ ngày 19/5/2026, thủ tục công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng cũng đã được chuyển giao về cấp tỉnh.
Việc trao thêm thẩm quyền cho địa phương được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ, giảm áp lực cho cơ quan trung ương và giúp doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn.
Doanh nghiệp hưởng lợi từ việc giảm chi phí tuân thủ
Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, thời gian xử lý thủ tục hành chính thường ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và hiệu quả vận hành của doanh nghiệp. Với những doanh nghiệp xuất nhập khẩu, chỉ cần rút ngắn vài ngày chờ đợi cũng có thể tiết kiệm khoản chi phí đáng kể liên quan đến lưu kho, lưu bãi và logistics.
Theo đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đợt cải cách lần này ghi nhận việc bãi bỏ 11 thủ tục hành chính và đơn giản hóa thêm 17 thủ tục khác.
Nhiều thủ tục được cắt giảm liên quan đến hoạt động giám định quyền đối với giống cây trồng như cấp lại chứng chỉ hành nghề dịch vụ đại diện, cấp hoặc thu hồi thẻ giám định viên, cấp và thu hồi giấy chứng nhận tổ chức giám định.
Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng phân bón nhập khẩu sẽ được bãi bỏ. Đây được xem là động thái tích cực đối với cộng đồng doanh nghiệp kinh doanh vật tư nông nghiệp khi giúp rút ngắn thời gian thông quan và giảm đáng kể chi phí hành chính.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng hay xuất khẩu nông sản, việc đơn giản hóa thủ tục sẽ tạo điều kiện để tập trung nguồn lực cho hoạt động nghiên cứu, đầu tư công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm thay vì dành quá nhiều thời gian cho các quy trình hành chính.
Thúc đẩy xuất khẩu nông sản và nâng cao năng lực cạnh tranh
Một trong những nhóm doanh nghiệp được hưởng lợi rõ nét là các đơn vị xuất khẩu gạo thơm sang thị trường châu Âu và Vương quốc Anh.
Việc phân cấp chứng nhận chủng loại gạo thơm cho địa phương giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu, hạn chế nguy cơ chậm tiến độ giao hàng và tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do.
Không chỉ lĩnh vực xuất khẩu, các doanh nghiệp nhập khẩu cây giống cũng được hưởng lợi từ những điều chỉnh mới. Theo quy định có hiệu lực từ ngày 29/4/2026, một số trường hợp nhập khẩu cây có mang theo bầu đất sẽ không còn phải thực hiện quy trình kiểm tra sinh vật gây hại tại nơi sản xuất của nước xuất khẩu như trước đây. Thay đổi này giúp giảm đáng kể thủ tục phát sinh trong giao dịch quốc tế.
Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, từ ngày 1/9/2026, việc kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật nhập khẩu sẽ được phân cấp hoàn toàn cho cơ quan do Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao hoặc chỉ định thực hiện. Điều này được kỳ vọng sẽ giúp hoạt động kiểm soát sát với thực tế địa phương hơn, đồng thời nâng cao tính linh hoạt trong xử lý hồ sơ.
Cơ hội lớn đi cùng trách nhiệm lớn
Dù mang lại nhiều lợi ích, việc đẩy mạnh phân cấp cũng đặt ra yêu cầu mới đối với cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp.
Khi cơ chế hậu kiểm được áp dụng rộng rãi hơn, trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp sẽ tăng lên. Các đơn vị sản xuất, kinh doanh phải chủ động kiểm soát chất lượng sản phẩm, hoàn thiện hệ thống quản trị nội bộ và bảo đảm tính minh bạch trong toàn bộ quá trình hoạt động.
Về phía địa phương, việc tiếp nhận thêm nhiều thẩm quyền đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn nhân lực, năng lực chuyên môn và hạ tầng công nghệ nhằm bảo đảm việc giải quyết thủ tục hành chính diễn ra thống nhất, hiệu quả.
Có thể thấy, đợt cải cách lần này không chỉ hướng tới mục tiêu đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc môi trường kinh doanh trong ngành nông nghiệp. Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, đây sẽ là một trong những động lực quan trọng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, thúc đẩy xuất khẩu và gia tăng giá trị cho nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Khôi Nguyên
