Tăng trưởng kinh tế mở thêm dư địa cho doanh nghiệp
Những tháng cuối năm thường là giai đoạn quan trọng đối với doanh nghiệp, khi nhu cầu tiêu dùng, hoạt động thương mại và tiến độ thực hiện đơn hàng cùng tăng tốc. Năm 2026, cơ hội này được hỗ trợ bởi đà tăng trưởng kinh tế tương đối cao trong ba quý đầu năm.
Theo Cục Thống kê, GDP 9 tháng năm 2026 ước tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%; khu vực dịch vụ tăng 8,69%. Các lĩnh vực sản xuất, thương mại, vận tải và dịch vụ tiếp tục đóng góp đáng kể vào tăng trưởng chung của nền kinh tế.
Hoạt động đầu tư cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội trong 9 tháng đạt 3.109,6 nghìn tỷ đồng, tăng 15,1%. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ năm trước.
Những con số này cho thấy thị trường vẫn có dư địa phát triển. Đầu tư mở rộng tạo nhu cầu đối với vật liệu, thiết bị, vận tải và dịch vụ hỗ trợ; trong khi hoạt động thương mại, lưu trú, ăn uống và du lịch có thêm cơ hội từ sức mua trong nước.
Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều hưởng lợi như nhau. Khả năng chuyển biến động thị trường thành doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền còn phụ thuộc vào vị thế cạnh tranh, quy mô vốn, chất lượng quản trị và đặc điểm của từng ngành.
Số doanh nghiệp gia nhập thị trường giảm, áp lực rút lui vẫn hiện hữu
Bức tranh đăng ký doanh nghiệp trong 9 tháng đầu năm cho thấy những tín hiệu đan xen.
Cục Thống kê ghi nhận gần 149.700 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước. Tổng vốn đăng ký của nhóm này đạt 1.884 nghìn tỷ đồng, tăng 32,7%.
Tuy nhiên, khi tính cả doanh nghiệp thành lập mới và doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tổng số đạt hơn 223.900 doanh nghiệp, giảm 3,2%. Trong khi đó, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là khoảng 172.000.
Đáng chú ý, hơn 48.700 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể trong 9 tháng, tăng 118,8% so với cùng kỳ năm trước. Đây là diễn biến cần được theo dõi sát, dù chưa đủ cơ sở để kết luận toàn bộ khu vực doanh nghiệp đang suy yếu hoặc xác định nguyên nhân tăng giải thể chỉ từ số liệu tổng hợp.
Sự chênh lệch giữa số doanh nghiệp thành lập mới, quay trở lại hoạt động và số doanh nghiệp rút lui cho thấy sức khỏe thị trường cần được đánh giá từ nhiều góc độ. Số doanh nghiệp đăng ký mới phản ánh một phần tinh thần khởi sự kinh doanh, nhưng chưa thể hiện đầy đủ khả năng duy trì hoạt động, tạo việc làm và sinh lợi trong dài hạn.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, những yếu tố như khả năng tiếp cận vốn, chi phí mặt bằng, nhân công, nguyên liệu và thời gian thu hồi công nợ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định tiếp tục kinh doanh hay thu hẹp hoạt động.
Cuộc đua quý IV: Đơn hàng là điều kiện cần, dòng tiền mới quyết định sức bền
Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của doanh nghiệp công nghiệp chế biến, chế tạo do Cục Thống kê công bố cho thấy kỳ vọng trong quý IV có dấu hiệu cải thiện. Có 39,2% doanh nghiệp dự báo tình hình sản xuất, kinh doanh tốt hơn quý III; 44,7% cho rằng hoạt động sẽ ổn định và 16,1% dự báo khó khăn hơn.
Đây là tín hiệu tích cực về tâm lý kinh doanh, nhưng vẫn là kết quả khảo sát kỳ vọng, không phải bằng chứng cho thấy doanh thu và lợi nhuận của toàn ngành chắc chắn tăng.
Trên thực tế, doanh nghiệp có thể nhận thêm đơn hàng nhưng vẫn gặp áp lực vốn lưu động nếu phải mua nguyên liệu, trả lương và chi phí vận chuyển trước khi thu được tiền từ khách hàng. Với những đơn hàng có biên lợi nhuận thấp hoặc thời hạn thanh toán kéo dài, tăng doanh thu đôi khi còn kéo theo nhu cầu vay vốn lớn hơn.
Vì vậy, trong giai đoạn về đích, bài toán quản trị cần chuyển từ việc chỉ theo dõi doanh thu sang kiểm soát đồng thời lợi nhuận, công nợ, tồn kho và dòng tiền.
Doanh nghiệp cũng cần cân nhắc kỹ những quyết định mở rộng công suất, tăng hàng tồn kho hoặc vay vốn để chạy theo mục tiêu doanh số. Một kế hoạch kinh doanh có thể đạt chỉ tiêu doanh thu nhưng vẫn gây áp lực lên thanh khoản nếu khách hàng chậm thanh toán hoặc chi phí đầu vào tăng nhanh hơn giá bán.
Chuẩn bị cho năm 2027 từ những quyết định cuối năm
Thời điểm cuối năm không chỉ là lúc tổng kết kết quả kinh doanh mà còn là giai đoạn doanh nghiệp phải rà soát các nghĩa vụ tài chính, công nợ, hàng tồn kho và kế hoạch đầu tư cho năm tiếp theo.
Trước hết, doanh nghiệp cần xây dựng dự báo dòng tiền theo từng tháng, xác định các khoản phải thu có nguy cơ chậm thanh toán và chủ động phương án làm việc với ngân hàng, nhà cung cấp, khách hàng. Việc duy trì một mức dự phòng thanh khoản phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào nguồn vốn ngắn hạn trong tình huống bất lợi.
Bên cạnh đó, cần đánh giá lại hiệu quả của từng nhóm sản phẩm, khách hàng và thị trường. Những hợp đồng có doanh thu cao nhưng thời gian thu hồi vốn dài, chi phí phát sinh lớn hoặc rủi ro thanh toán cao cần được xem xét thận trọng.
Về phía cơ quan quản lý, việc tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao khả năng tiếp cận vốn và giảm chi phí tuân thủ có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực duy trì hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả chính sách cũng cần được nhìn nhận thông qua kết quả thực tế, như khả năng mở rộng sản xuất, tạo việc làm và nâng cao năng suất.
Tăng trưởng kinh tế tạo ra cơ hội, nhưng không tự động chuyển thành sức khỏe tài chính của từng doanh nghiệp. Trong những tháng cuối năm 2026, khả năng hoàn thành kế hoạch cần được đánh giá không chỉ bằng doanh thu hay số lượng đơn hàng, mà còn bằng lợi nhuận thực chất, chất lượng dòng tiền và khả năng thanh toán.
Đó cũng là nền tảng để doanh nghiệp bước vào năm 2027 với vị thế chủ động hơn, thay vì phải xử lý những áp lực tài chính phát sinh từ cuộc đua tăng trưởng ngắn hạn.
Hiếu Như
Nguồn tham khảo: Cục Thống kê, báo cáo tình hình kinh tế – xã hội quý III và 9 tháng năm 2026; báo cáo hoạt động doanh nghiệp quý III và 9 tháng năm 2026.
