Chỉ nên miễn đào tạo và tập sự đối với một số chức danh đặc thù
Qua thực tiễn hành nghề, việc mở rộng diện được miễn hoặc giảm thời gian đào tạo nghề luật sư và tập sự hành nghề là chưa thật sự phù hợp. Chính sách này nếu áp dụng quá rộng không chỉ thiếu cơ sở thực tiễn mà còn làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, gây khó khăn trong tổ chức đào tạo do phải xây dựng chương trình riêng cho từng nhóm đối tượng.
Đề xuất chỉ miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề đối với các chức danh, học vị gồm: Thẩm phán, Kiểm sát viên, Giáo sư, Phó Giáo sư chuyên ngành luật và Tiến sĩ Luật. Tuy nhiên, những đối tượng này vẫn phải tham dự và đạt Kỳ thi quốc gia về luật sư trước khi được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.
- Khảo sát và góp ý dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) từ góc nhìn thực trạng: Đưa hơi thở thực tiễn vào quá trình hoàn thiện pháp luật
- Luật Thương mại điện tử 2026: Người bán online cần chuẩn bị gì để không bị đào thải?
- Hải quan tập huấn, lấy ý kiến triển khai Luật Quản lý thuế mới: Cắt giảm thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp
Đây là nhóm đối tượng có nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm đặc biệt. Thẩm phán và Kiểm sát viên am hiểu cả pháp luật nội dung lẫn tố tụng, trực tiếp tham gia hoạt động xét xử và kiểm sát xét xử cùng với luật sư tại phiên tòa. Trong khi đó, Giáo sư, Phó Giáo sư và Tiến sĩ Luật là lực lượng nghiên cứu, giảng dạy và đào tạo nguồn nhân lực pháp luật, có trình độ học thuật chuyên sâu.
Riêng đối với Thẩm phán và Kiểm sát viên, cần bổ sung thêm các điều kiện nhằm bảo đảm tính độc lập của nghề luật sư, cụ thể:
Đã giữ chức danh Thẩm phán hoặc Kiểm sát viên liên tục tối thiểu 5 năm, tương đương một nhiệm kỳ.
Sau khi thôi giữ chức danh, phải có thời gian tối thiểu 5 năm mới được gia nhập Đoàn Luật sư.
Khoảng thời gian này góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích hoặc việc tận dụng các mối quan hệ hình thành trong thời gian đương chức, đồng thời bảo đảm sự tương thích với nhiều quy định hiện hành của pháp luật.
Đối với các chức danh còn lại, cần giữ nguyên yêu cầu phải hoàn thành đầy đủ chương trình đào tạo nghề luật sư và thời gian tập sự theo quy định. Không nên đặt vấn đề miễn hoặc giảm một phần thời gian đào tạo hay tập sự vì khó bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả trong quá trình tổ chức thực hiện.
Cần xác định rõ cơ quan chủ trì kỳ thi quốc gia về luật sư
Dự thảo hiện đề xuất thành lập Hội đồng thi luật sư với sự tham gia của nhiều cơ quan như Bộ Tư pháp, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ sở đào tạo nghề luật sư. Tuy nhiên, dự thảo chưa xác định rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm chủ trì.
Đề xuất quy định Bộ Tư pháp là cơ quan chủ trì tổ chức kỳ thi quốc gia với tư cách cơ quan quản lý nhà nước; Liên đoàn Luật sư Việt Nam là đơn vị trực tiếp tổ chức thực hiện và phối hợp với lực lượng an ninh của Bộ Công an (A03) trong công tác giám sát.
Đây không phải là mô hình hoàn toàn mới. Trước năm 1975, kỳ thi sau tập sự luật sư tại Việt Nam đã từng được tổ chức dưới sự quản lý của Bộ Tư pháp với sự tham gia của đại diện cơ quan tư pháp và giới luật sư.
Thực tiễn hiện nay cũng cho thấy mô hình kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư do Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức đang vận hành hiệu quả. Nhiều kỳ kiểm tra được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định, dưới sự giám sát của Bộ Tư pháp và lực lượng A03, không phát sinh sai phạm.
Đáng chú ý, tỷ lệ thí sinh không đạt trong nhiều kỳ kiểm tra thường dao động từ 30–40%, có kỳ lên tới 50%. Riêng kỳ kiểm tra tháng 5/2026, tỷ lệ không đạt khoảng 70%, phản ánh yêu cầu chuyên môn được đặt ra ở mức cao và việc tổ chức thi được thực hiện nghiêm túc.
Bên cạnh đó, cũng cần cân nhắc việc đưa đại diện các cơ quan tiến hành tố tụng tham gia Hội đồng thi. Chức năng, nhiệm vụ và kỹ năng nghề nghiệp của Thẩm phán, Kiểm sát viên hay Điều tra viên có nhiều điểm khác biệt với nghề luật sư. Vì vậy, sự tham gia của các cơ quan này cần được xem xét trên cơ sở thực sự cần thiết, tránh chồng chéo về chức năng.
Bổ sung cơ chế bảo lưu kết quả kỳ thi quốc gia
Một nội dung khác cần được nghiên cứu bổ sung là cơ chế bảo lưu kết quả đạt yêu cầu của Kỳ thi quốc gia về luật sư trong thời hạn phù hợp.
Việc tổ chức kỳ thi quốc gia đòi hỏi nguồn lực rất lớn về ngân sách, nhân lực, cơ sở vật chất và thời gian. Nếu có cơ chế bảo lưu hợp lý, Nhà nước sẽ giảm được số lượng kỳ thi phải tổ chức, sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực công và phù hợp với chủ trương thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.
Bảo lưu kết quả cũng giúp giảm áp lực cho cơ quan tổ chức thi, tạo điều kiện nâng cao chất lượng ra đề, coi thi, chấm thi và quản lý kết quả. Đồng thời, việc hạn chế các trường hợp phải thi lại không cần thiết cũng góp phần giảm nguy cơ phát sinh tiêu cực, tăng tính minh bạch và khách quan của kỳ thi.
Đề xuất này còn phù hợp với chủ trương cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ của người dân và chi phí tổ chức của Nhà nước. Quan trọng hơn, cơ chế bảo lưu không làm thay đổi tiêu chuẩn cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư mà chỉ hoàn thiện phương thức quản lý kết quả thi theo hướng hiện đại, hiệu quả và tiết kiệm hơn.
Từ những phân tích trên, đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu tiếp thu một số nội dung sau:
Chỉ miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề đối với Thẩm phán, Kiểm sát viên, Giáo sư, Phó Giáo sư chuyên ngành luật và Tiến sĩ Luật; đồng thời vẫn phải tham dự và đạt Kỳ thi quốc gia về luật sư.
Bổ sung điều kiện về thời gian công tác và thời gian sau khi thôi chức đối với Thẩm phán, Kiểm sát viên trước khi gia nhập Đoàn Luật sư.
Quy định rõ Bộ Tư pháp là cơ quan chủ trì tổ chức Kỳ thi quốc gia về luật sư; Liên đoàn Luật sư Việt Nam là đơn vị trực tiếp tổ chức thực hiện.
Xem xét lại sự cần thiết của việc đưa các cơ quan tiến hành tố tụng tham gia Hội đồng thi.
Bổ sung cơ chế bảo lưu kết quả Kỳ thi quốc gia về luật sư trong thời hạn phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tiết kiệm nguồn lực và bảo đảm tính khả thi khi triển khai.
Luật sư Chiêm Hồng Ngọc
