Không còn cách tiếp cận “trải thảm” cho các dự án ven biển như trước, định hướng quy hoạch mới tại Phú Quốc đang cho thấy sự thay đổi rõ rệt: kiểm soát chặt hơn, chọn lọc hơn và đặt yếu tố bền vững lên trước.
Ngày 16/4, tại Phú Quốc, Hội đồng thẩm định tỉnh An Giang đã họp, cho ý kiến đối với 5 đồ án quy hoạch phân khu ven biển quan trọng. Các khu vực được đưa ra xem xét trải dài từ Bãi Sao (An Thới), ven biển phía Đông, Bãi Ông Lang – Cửa Cạn, ven biển Tây Bắc đến Bãi Trường – những “tọa độ vàng” về du lịch nhưng cũng là nơi chịu áp lực phát triển lớn nhất nhiều năm qua.
Điểm chung trong các góp ý không nằm ở việc mở rộng thêm dự án, mà là siết lại các chỉ tiêu và định hình rõ hơn không gian công cộng – yếu tố từng bị xem nhẹ trong giai đoạn tăng trưởng nóng.
Ở khu vực Bãi Sao (phân khu 5), với quy mô hơn 436 ha, đồ án vẫn giữ định hướng khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng cao cấp. Tuy nhiên, lãnh đạo tỉnh yêu cầu rà soát kỹ tỷ lệ đất ở, đặc biệt là loại hình nhà ở du lịch – vốn dễ bị “biến tướng” nếu không kiểm soát tốt. Câu chuyện không mới, nhưng lần này được nhắc lại với mức độ cụ thể hơn: phải xác định rõ bề rộng công viên ven biển, số lượng lối xuống biển công cộng và kiểm soát chặt mật độ xây dựng sát bờ.
Nói cách khác, bãi biển không thể trở thành “tài sản riêng” của các khu nghỉ dưỡng.
Với phân khu ven biển phía Đông (phân khu 9), quy mô lớn nhất trong 5 đồ án (gần 1.700 ha), vai trò trung tâm dịch vụ – du lịch của đảo được giữ nguyên. Tuy vậy, Hội đồng thẩm định đặc biệt lưu ý đến hành lang sinh thái và rừng phòng hộ – những lớp “lá chắn tự nhiên” đang chịu sức ép không nhỏ từ phát triển hạ tầng.
Yêu cầu đặt ra là phải khoanh rõ các khu vực hạn chế xây dựng, đồng thời bổ sung giải pháp bảo vệ bờ biển, tránh tình trạng xói lở – vấn đề đã bắt đầu xuất hiện ở một số đoạn ven đảo trong những năm gần đây.
Ở phía Bắc, khu Bãi Ông Lang – Cửa Cạn (phân khu 3) được định hướng thành đô thị – du lịch hỗn hợp quy mô lớn, tích hợp cả thương mại, giáo dục và công nghệ cao. Nhưng đi kèm với đó là yêu cầu “giữ chất sinh thái” – một cụm từ không dễ hiện thực hóa nếu thiếu các ràng buộc cụ thể.
Lần này, tỉnh yêu cầu siết chặt tỷ lệ đất cây xanh, diện tích không xây dựng và khoảng lùi công trình ven sông, ven biển. Không gian mở phải được thiết kế liên tục, thay vì bị chia cắt bởi các dự án riêng lẻ. Đây là điểm mấu chốt nếu muốn giữ được bản sắc tự nhiên của khu vực.
Khu ven biển Tây Bắc (phân khu 11), nơi có các bãi cát, bãi đá tự nhiên và hòn Đồi Mồi, cũng được “đặt lên bàn cân” với một cảnh báo quen thuộc nhưng ngày càng cấp thiết: tránh bê tông hóa ven biển. Các dự án sân gôn, resort hay casino nếu triển khai, sẽ phải tuân thủ nghiêm ngặt về mật độ, tầng cao và đặc biệt là tỷ lệ không gian xanh.
Song song đó, các yêu cầu về sử dụng năng lượng sạch – nhất là điện mặt trời – không còn dừng ở khuyến khích, mà dần trở thành tiêu chí bắt buộc trong quy hoạch.
Tại Bãi Trường (phân khu 2), khu vực được xem là “trục xương sống” của phát triển du lịch Phú Quốc, bài toán đặt ra không chỉ là phát triển mà còn là cân bằng. Với quy mô hơn 2.300 ha, nơi đây sẽ tiếp tục đóng vai trò trung tâm đô thị – du lịch, nhưng phải đảm bảo không vượt khung quy hoạch chung.
Điểm đáng chú ý là yêu cầu giữ dải công viên ven biển liên tục và đảm bảo quyền tiếp cận biển cho người dân. Đây là vấn đề từng gây tranh cãi ở nhiều địa phương du lịch, khi các dự án tư nhân vô tình hoặc cố ý “khóa” lối ra biển.
Ngoài ra, các yếu tố như nhà ở xã hội, hạ tầng xã hội, giao thông công cộng cũng được đặt ra rõ ràng hơn, thay vì chỉ tập trung vào phân khúc nghỉ dưỡng cao cấp như trước.
Kết thúc cuộc họp, lãnh đạo tỉnh An Giang yêu cầu các đơn vị tư vấn nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ, nhưng quan trọng hơn là phải tiếp thu đúng tinh thần: phát triển nhanh, nhưng không đánh đổi bằng môi trường và không gian công cộng.
Phú Quốc đang đứng trước một ngã rẽ. Một bên là áp lực tăng trưởng và thu hút đầu tư, bên kia là bài toán giữ gìn tài nguyên – yếu tố làm nên giá trị cốt lõi của đảo. Những điều chỉnh trong quy hoạch lần này cho thấy cán cân đang dần nghiêng về hướng thận trọng hơn.
Và nếu làm đúng, đây có thể là bước cần thiết để “đảo ngọc” không lặp lại những bài học phát triển nóng mà nhiều điểm đến khác đã trải qua.
Trần Như
