Nghị quyết 79 được nhiều chuyên gia và doanh nghiệp nhìn nhận như một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế. Điểm đáng chú ý không nằm ở những khẩu hiệu quen thuộc, mà ở cách đặt lại vai trò của doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) từ “trụ cột” sang “hạt nhân kiến tạo hệ sinh thái”.
Sự thay đổi này nghe có vẻ mang tính khái niệm, nhưng thực tế lại chạm đúng những điểm nghẽn tồn tại lâu nay. Khi cơ chế quản trị, phân bổ nguồn lực và trách nhiệm giải trình được cải thiện, DNNN sẽ có dư địa vận hành linh hoạt hơn theo nguyên tắc thị trường. Điều đó không chỉ giúp nâng hiệu quả đầu tư mà còn tạo ra sức lan tỏa thực chất sang các khu vực kinh tế khác.
Ở góc nhìn doanh nghiệp, điều quan trọng hơn là Nghị quyết không dừng lại ở việc “gỡ khó”. Nó mở ra một cách tiếp cận mới, các khu vực kinh tế không còn vận hành song song, mà liên kết với nhau trong một hệ sinh thái có tính cộng hưởng. Khi đó, DNNN đóng vai trò dẫn dắt thông qua các dự án hạ tầng, năng lượng, logistics… còn khu vực tư nhân có cơ hội tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị này.
Cơ chế đặt hàng, đấu thầu minh bạch hay mô hình hợp tác công – tư nếu được triển khai đúng, sẽ giúp doanh nghiệp tư nhân không còn chỉ đứng ở vai trò nhà cung ứng. Họ có thể trở thành đối tác thực sự, cùng chia sẻ rủi ro và lợi ích trong các dự án lớn. Đây là bước tiến đáng kể so với cách tiếp cận trước đây.
Tác động của Nghị quyết 79 không chỉ dừng ở khu vực sản xuất – kinh doanh mà còn lan sang hệ thống tài chính. Khi các dự án hạ tầng và chuỗi giá trị lớn được khơi thông, nhu cầu vốn trung và dài hạn chắc chắn tăng lên. Với các ngân hàng, đây vừa là cơ hội mở rộng tín dụng, vừa là điều kiện để nâng chất lượng tài sản nếu chọn lọc được dự án tốt.
Một hành lang pháp lý rõ ràng hơn cũng giúp các tổ chức tài chính chủ động hơn trong chiến lược phát triển. Những lĩnh vực như tài chính xanh, ngân hàng số hay fintech sẽ có thêm không gian thử nghiệm. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự rõ ràng nếu đi kèm với các chính sách cụ thể, nhất là cơ chế tín dụng ưu tiên cho các dự án chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Ở một tầng sâu hơn, yêu cầu nâng chuẩn quản trị theo thông lệ quốc tế được xem là điểm mấu chốt. Khi DNNN buộc phải minh bạch và hiện đại hóa, các doanh nghiệp tham gia cùng chuỗi giá trị cũng phải nâng cấp tương ứng. Điều này đặc biệt rõ trong lĩnh vực nông nghiệp – nơi bài toán truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và tính bền vững ngày càng khắt khe.
Nếu tận dụng tốt, Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành các chuỗi giá trị nông sản quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu của những thị trường khó tính như EU hay Mỹ. Khi đó, câu chuyện không còn là xuất khẩu nhiều hay ít, mà là nâng được giá trị và vị thế của sản phẩm.
Một yếu tố khác không thể bỏ qua là hạ tầng logistics. Chi phí logistics của Việt Nam vẫn đang ở mức cao, có thời điểm chiếm tới 20–30% giá trị sản phẩm, trong khi nhiều nước chỉ quanh 10–15%. Khoảng cách này khiến hàng hóa Việt dù có chất lượng vẫn gặp bất lợi về giá.
Nếu Nghị quyết 79 thúc đẩy được việc hiện đại hóa cảng biển, kho bãi, hệ thống vận chuyển và quản trị chuỗi cung ứng, chi phí này sẽ giảm đáng kể. Khi đó, doanh nghiệp có thêm dư địa để đầu tư vào chất lượng sản phẩm thay vì “gánh” chi phí vận hành.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cơ hội mở ra là rõ ràng nhưng không dễ nắm bắt. Việc tham gia vào các chuỗi giá trị lớn đòi hỏi họ phải thay đổi mạnh mẽ, từ quản trị, công nghệ đến năng lực tài chính và tuân thủ. Mô hình vận hành thủ công, thiếu liên kết sẽ khó còn chỗ đứng.
Ở góc độ chính sách, Nghị quyết 79 chỉ thực sự phát huy hiệu quả nếu đi cùng các chính sách hỗ trợ khu vực tư nhân, như tinh thần của Nghị quyết 68. Một bên đóng vai trò “đầu kéo”, bên còn lại phải đủ năng lực để “bám theo”. Nếu thiếu một trong hai, hệ sinh thái sẽ khó vận hành trơn tru.
Nhìn tổng thể, Nghị quyết 79 không phải là lời giải cho mọi vấn đề, nhưng nó đặt ra một hướng đi rõ ràng hơn, phát triển dựa trên liên kết, thay vì tách rời. Khi DNNN làm tốt vai trò mở đường và khu vực tư nhân tận dụng được cơ hội, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nền kinh tế sẽ có thêm động lực tăng trưởng mang tính bền vững hơn.
Hiếu Như
