Không khó để nhận ra, khi một “ông lớn” như Maersk đặt chân vào hệ sinh thái cảng biển, câu chuyện không chỉ dừng ở vận tải. Đó là cuộc chơi của chuỗi giá trị nơi ai không theo kịp tiêu chuẩn sẽ bị bỏ lại phía sau.
Nhóm hưởng lợi trực tiếp thấy ngay, nhưng không phải ai cũng tận dụng được
Trước hết là các doanh nghiệp xuất khẩu đặc biệt trong các ngành dệt may, gỗ, thủy sản hay điện tử. Việc giảm phụ thuộc vào các đầu mối trung chuyển lớn như Cát Lái hay Hải Phòng giúp họ rút ngắn thời gian giao hàng từ 1–3 ngày. Với những ngành có biên lợi nhuận mỏng, chỉ cần tiết kiệm được vài phần trăm chi phí logistics nội địa (vốn đang chiếm khoảng 5–10% giá trị hàng hóa) đã là một khác biệt đáng kể.
Tác động không nằm ở những cú “nhảy vọt” lợi nhuận, mà là sự cải thiện đều đặn, đủ để doanh nghiệp tự tin hơn khi đàm phán FOB hay CIF với đối tác quốc tế.
Ở một góc khác, doanh nghiệp logistics nội địa cũng đứng trước cơ hội rõ ràng. Nhu cầu vận tải container, bãi depot hay dịch vụ logistics chặng cuối chắc chắn sẽ tăng. Nhưng cơ hội này không “mở cửa tự do”. Maersk không chọn đối tác theo kiểu quen biết hay giá rẻ. Họ ưu tiên những đơn vị đạt chuẩn quốc tế về vận hành, minh bạch dữ liệu và các tiêu chí ESG. Nói thẳng, nếu không nâng cấp, doanh nghiệp nội địa không chỉ mất cơ hội mà còn bị loại khỏi chuỗi.
Bất động sản công nghiệp cơ hội lớn, nhưng không dành cho người thiếu kiên nhẫn
Khu vực Liên Chiểu, Hòa Nhơn, Hòa Vang nhiều khả năng sẽ bước vào một chu kỳ tăng giá mới trong 3–5 năm tới. Đây là quy luật quen thuộc mỗi khi hạ tầng logistics lớn hình thành.
Nhu cầu kho bãi chất lượng cao đặc biệt là các kho chuẩn logistics quốc tế sẽ tăng nhanh. Những nhà phát triển đi trước, có tầm nhìn dài hạn, hoàn toàn có thể “ăn trọn sóng”.
Nhưng bài toán timing vẫn là yếu tố sống còn. Vào quá sớm, dòng tiền bị chôn. Vào quá muộn, biên lợi nhuận đã bị bào mòn. Đây không phải cuộc chơi cho những quyết định cảm tính.
Nhóm hưởng lợi gián tiếp: cơ hội có, nhưng phải tự nâng cấp
Với doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ (SMEs), cảng Liên Chiểu mở ra khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua mạng lưới của Maersk.
Nhưng thực tế lại không đơn giản. Phần lớn SMEs Việt Nam vẫn gặp những điểm yếu cố hữu: vận hành chưa chuẩn hóa, thiếu khả năng truy xuất nguồn gốc, và chưa đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế.
Hạ tầng có tốt đến đâu cũng không thể “cứu” một doanh nghiệp chưa sẵn sàng. Nếu không thay đổi, cơ hội vẫn chỉ là cơ hội trên giấy.
Trong khi đó, các doanh nghiệp thương mại, xuất nhập khẩu sẽ được hưởng lợi theo hướng “mềm” hơn. Việc tiếp cận tuyến vận tải trực tiếp giúp giảm phụ thuộc vào trung gian, đồng thời hạn chế rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng điều từng bộc lộ rõ trong giai đoạn COVID-19.
Nhóm bị đe dọa câu chuyện ít được nói thẳng
Áp lực lớn nhất sẽ dồn vào các doanh nghiệp logistics truyền thống. Những đơn vị vẫn vận hành theo mô hình cũ, phụ thuộc vào vai trò trung gian. Maersk không chỉ vận chuyển hàng hóa. Họ xây dựng hệ sinh thái logistics tích hợp từ kho bãi, vận tải đến dữ liệu và khách hàng. Khi toàn bộ chuỗi được kiểm soát, vai trò của các khâu trung gian sẽ dần bị thu hẹp.
Điều này đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận của doanh nghiệp nội địa sẽ bị ép xuống. Ai không tạo được giá trị riêng rất dễ bị thay thế.
Tương tự, các cảng nhỏ, hoạt động rời rạc trong khu vực cũng đối mặt nguy cơ mất thị phần nếu không tìm được lợi thế riêng hoặc không kết nối được vào hệ sinh thái lớn hơn.
Câu chuyện sẽ thay đổi hoàn toàn nếu Đà Nẵng triển khai thành công khu thương mại tự do gắn với cảng Liên Chiểu.
Khi đó, đây không còn là một cảng biển đơn thuần, mà có thể trở thành trung tâm trung chuyển khu vực. Doanh nghiệp được hưởng lợi từ ưu đãi thuế, thủ tục đơn giản và tốc độ xử lý logistics cao hơn đáng kể.
Nếu kịch bản này xảy ra, miền Trung hoàn toàn có cơ sở để tham gia cạnh tranh dù gián tiếp với những trung tâm như Singapore hay Port Klang.
Góc nhìn chiến lược hạ tầng không tạo ra doanh nghiệp mạnh
Điểm cần nhìn thẳng là: hạ tầng tốt không tự động tạo ra doanh nghiệp mạnh. Cảng Liên Chiểu và Maersk chỉ tạo ra “đường cao tốc”. Còn việc đi nhanh hay bị tụt lại phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực doanh nghiệp.
Ba việc cần làm không còn là lựa chọn, mà là bắt buộc:
Thứ nhất, chuẩn hóa vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế từ ESG, compliance đến truy xuất nguồn gốc.
Thứ hai, đầu tư vào dữ liệu và công nghệ đặc biệt là khả năng theo dõi đơn hàng, quản lý tồn kho và tích hợp hệ thống.
Thứ ba, xác định rõ vị trí của mình trong chuỗi giá trị là đối tác hay chỉ là khâu có thể bị thay thế.
Cảng Liên Chiểu, cùng với sự hiện diện của Maersk, không chỉ là một dự án hạ tầng lớn tại Đà Nẵng. Nó giống như một bộ lọc. Doanh nghiệp đủ năng lực sẽ đi nhanh hơn, xa hơn. Doanh nghiệp chậm thay đổi sẽ bị bỏ lại và quá trình này có thể diễn ra nhanh hơn nhiều người nghĩ.
Hiếu Như
